॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: नियंत्रित करना, बांधना (पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) — प्रेरणार्थक (णिजन्त))
संस्कृत: संयमने
अंग्रेज़ी: to bind,to restrain,to control
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | बाधयति | बाधयतः | बाधयन्ति |
| मध्यम | बाधयसि | बाधयथः | बाधयथ |
| उत्तम | बाधयामि | बाधयावः | बाधयामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: बाधयति · लट् (आत्मने.): बाधयते · लिट्: बाधयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): बाधयाञ्चक्रे · लुट्: बाधयिता · लुट् (आत्मने.): बाधयिता · लृट्: बाधयिष्यति · लृट् (आत्मने.): बाधयिष्यते · लोट्: बाधयतात् · लोट् (आत्मने.): बाधयताम् · लङ्: अबाधयत् · लङ् (आत्मने.): अबाधयत · विधिलिङ्: बाधयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): बाधयेत · आशीर्लिङ्: बाध्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): बाधयिषीष्ट · लुङ्: अबीबधत् · लुङ् (आत्मने.): अबीबधत · लृङ्: अबाधयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अबाधयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: बाधन · ण्वुल्: बाधकः · तृच्: बाधयिता · यत्: बाध्यः · तव्य: बाधयितव्यः · अनीयर्: बाधनीयः · क्त: बाधितः · क्तवतु: बाधितवान् · शतृ: बाधयन् · स्य-शतृ: बाधयिष्यन् · शानच्: बाधयमानः · क्त्वा: बाधयित्वा · ल्यप्: प्रबाध्य · तुमुन्: बाधयितुम् · णमुल्: बाधम् · क्तिन्: बाद्धि · क्वसु: बाधयाम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| बाध्य | अव्यय — बध् + णिच्+ल्यप् (पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) — प्रेरणार्थक (णिजन्त)) 📚 अन्य सम्भावना: अव्यय — बध् + ल्यप् (पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके)) | अव्यय — बाध् + णिच्+ल्यप् (पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) — प्रेरणार्थक (णिजन्त)) |
बाध्य 📚 ➤ नियंत्रित करना, बांधना (पूर्वकालिक अव्यय, उपसर्ग-सहित (करके) — प्रेरणार्थक (णिजन्त))
संस्कृत: संयमने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| बध् 📚 | बध्य, even in Vedic texts sometimes = वध्, वध्य | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.० सेकण्ड