॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: कोशिश करना
संस्कृत: प्रयत्ने
अंग्रेज़ी: to endeavour, to try
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अबाहिष्ट | अबाहिषाताम् | अबाहिषत |
| मध्यम | अबाहिष्ठाः | अबाहिषाथाम् | अबाहिढ्वम् / अबाहिध्वम् |
| उत्तम | अबाहिषि | अबाहिष्वहि | अबाहिष्महि |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): बाहते · लिट् (आत्मने.): बबाहे · लुट् (आत्मने.): बाहिता · लृट् (आत्मने.): बाहिष्यते · लोट् (आत्मने.): बाहताम् · लङ् (आत्मने.): अबाहत · विधिलिङ् (आत्मने.): बाहेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): बाहिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अबाहिष्ट · लृङ् (आत्मने.): अबाहिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: बाहन · ण्वुल्: बाहकः · तृच्: बाहिता · ण्यत्: बाह्यः · तव्य: बाहितव्यः · अनीयर्: बाहनीयः · क्त: बाहितः · क्तवतु: बाहितवान् · शानच्: बाहमानः · क्त्वा: बाहित्वा · ल्यप्: प्रबाह्य · तुमुन्: बाहितुम् · णमुल्: बाहम् · घञ्: बाहः · क्तिन्: बाढि · क्वसु: बबाह्वान्
अर्थ: शब्द करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शब्दे
अंग्रेज़ी: to sound
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | राः | रौ | राः |
| द्वितीया | राम् | रौ | रः |
| तृतीया | रा | राभ्याम् | राभिः |
| चतुर्थी | रे | राभ्याम् | राभ्यः |
| पञ्चमी | रः | राभ्याम् | राभ्यः |
| षष्ठी | रः | रोः | राम् |
| सप्तमी | रि | रोः | रासु |
| सम्बोधन | हे राः | हे रौ | हे राः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | रायति | रायतः | रायन्ति |
| मध्यम | रायसि | रायथः | रायथ |
| उत्तम | रायामि | रायावः | रायामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: रायति · लिट्: ररौ · लुट्: राता · लृट्: रास्यति · लोट्: रायतात् · लङ्: अरायत् · विधिलिङ्: रायेत् · आशीर्लिङ्: रायात् · लुङ्: अरासीत् · लृङ्: अरास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: राण · ण्वुल्: रायकः · तृच्: राता · यत्: रेयः · तव्य: रातव्यः · अनीयर्: राणीयः · क्त: रातः · क्तवतु: रातवान् · शतृ: रायन् · स्य-शतृ: रास्यन् · क्त्वा: रात्वा · ल्यप्: प्रराय · तुमुन्: रातुम् · णमुल्: रायम् · घञ्: रायः · क्तिन्: राति · क्वसु: ररिवान्
अर्थ: क्रोध
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
बाहि 📚 ➤ कोशिश करना
संस्कृत: प्रयत्ने
रि 📚 ➤ शब्द करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: शब्दे
इ 📚 ➤ क्रोध
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| बाहिरी | रि + इ | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड