🕉️ 21 November 2026, Saturday · 12:11:50 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

भीतिकर

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

भीति+कर

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

भीति

अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं

अंग्रेज़ी: N. of one of the Mātṛs attending on Skanda, MBh. (B.)

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. भीती (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका

शब्दरूप — भीती (स्त्रीलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाभीतीभीत्यौभीत्यः
द्वितीयाभीतीम्भीत्यौभीतीः
तृतीयाभीत्याभीतीभ्याम्भीतीभिः
चतुर्थीभीत्यैभीतीभ्याम्भीतीभ्यः
पञ्चमीभीत्याःभीतीभ्याम्भीतीभ्यः
षष्ठीभीत्याःभीत्योःभीतीनाम्
सप्तमीभीत्याम्भीत्योःभीतीषु
सम्बोधनहे भीतिहे भीत्यौहे भीत्यः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

कर

अर्थ: करोति,कीर्यते अनेन इति,कृ(कॄ-अप्)

संस्कृत: किरणः, बलिः, हस्तः · पर्याय: किरण, अस्र, मयूख, अंशु, गभस्ति

व्युत्पत्ति: कृ+अप्,अच् वा (कृदन्त)

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. कर (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन
  2. कर (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन

📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका

शब्दरूप — कर (पुंलिङ्ग)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाकरःकरौकराः
द्वितीयाकरम्करौकरान्
तृतीयाकरेणकराभ्याम्करैः
चतुर्थीकरायकराभ्याम्करेभ्यः
पञ्चमीकरात् / कराद्कराभ्याम्करेभ्यः
षष्ठीकरस्यकरयोःकराणाम्
सप्तमीकरेकरयोःकरेषु
सम्बोधनहे करहे करौहे कराः

रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — भीती
भीती
bhītī
🟠 शब्दसागर🔵 मोनियर-विलियम्स
🟠 हिन्दी शब्दसागरहिन्दी में अर्थ
भीती पु † १ संज्ञा स्त्री॰ [सं॰ भित्ति] दीवार । उ॰—परम प्रेम भय मृदु मसि कीनी । चारु चित्त भोती लिखि दीनी ।—तुलसी (शब्द॰) ।
भीती २ संज्ञा स्त्री॰ [सं॰ भीति] डर । भय । उ॰—चंद्र की दुति गई पहैं पीरी भई सकुच नाहीं दई अति ही भंती । —सूर (शब्द॰) ।
भीती ३ संज्ञा स्त्री॰ [सं॰] कार्तिकेय की एक अनुचरी या मातृका का नाम ।
स्रोत: हिन्दी शब्दसागर — नागरी प्रचारिणी सभा, काशी (1916–1928; सं. श्यामसुन्दरदास आदि)। सार्वजनिक (मुक्त) कृति। डिजिटल पाठ: indic-dict (sanskrit-coders) परियोजना — OCR से बना होने के कारण कहीं-कहीं वर्तनी-दोष सम्भव।
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
भीती f. N. of one of the Mātṛs attending on Skanda, MBh. (B.)
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (758,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
भीतिभीती (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन 📚
करकर (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚
अन्य सम्भावना: कर (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

भीति 📚 ➤ पु † ^१ संज्ञा स्त्री॰ दीवार उमा-कोश
अंग्रेज़ी (मोनियर-विलियम्स): N. of one of the Mātṛs attending on Skanda, MBh. (B.)

कर 📚 ➤ करोति,कीर्यते अनेन इति,कृ(कॄ-अप्)
संस्कृत: किरणः, बलिः, हस्तः · पर्याय: किरण, अस्र, मयूख, अंशु, गभस्ति

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
भीती 📚पु † ^१ संज्ञा स्त्री॰ दीवार🟠🔵
कर 📚हाथ । मुहा॰—कर गहना=(१) हाथ पकड़ना । (२) पणिग्रहण या विवाह करना । कर म…🟠🔵🟣🟢🟤

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

शब्दअमरकोश — विषय, पर्याय
कर
बलि (३.३.२०३) — भेंट, झुर्री
किरण के नाम (१.३.३७) — किरण, अस्र, मयूख, अंशु, गभस्ति, घृणि, रश्मि, भानु

ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

  • कर: कृ+अप्,अच् वा (कोश-व्युत्पत्ति)

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें