॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: चमकना, प्रकाशित होना, सुन्दर दिखना
संस्कृत: दीप्तौ
अंग्रेज़ी: to glow, to shine, to look attractive, to look beautiful
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अभात् / अभाद् | अभाताम् | अभान् / अभुः |
| मध्यम | अभाः | अभातम् | अभात |
| उत्तम | अभाम् | अभाव | अभाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: भाति · लिट्: बभौ · लुट्: भाता · लृट्: भास्यति · लोट्: भातात् · लङ्: अभात् · विधिलिङ्: भायात् · आशीर्लिङ्: भायात् · लुङ्: अभासीत् · लृङ्: अभास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: भान · ण्वुल्: भायकः · तृच्: भाता · यत्: भेयः · तव्य: भातव्यः · अनीयर्: भानीयः · क्त: भातः · क्तवतु: भातवान् · शतृ: भान् · स्य-शतृ: भास्यन् · क्त्वा: भात्वा · ल्यप्: प्रभाय · तुमुन्: भातुम् · णमुल्: भायम् · घञ्: भायः · क्तिन्: भाति · क्वसु: बभिवान्
अर्थ: बिच्छू
संस्कृत: भ्रमरः · पर्याय: मधुव्रत, मधुकर, मधुलिह्, मधुप, द्विरेफ
व्युत्पत्ति: अल्+ इनि (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अली | अलिनौ | अलिनः |
| द्वितीया | अलिनम् | अलिनौ | अलिनः |
| तृतीया | अलिना | अलिभ्याम् | अलिभिः |
| चतुर्थी | अलिने | अलिभ्याम् | अलिभ्यः |
| पञ्चमी | अलिनः | अलिभ्याम् | अलिभ्यः |
| षष्ठी | अलिनः | अलिनोः | अलिनाम् |
| सप्तमी | अलिनि | अलिनोः | अलिषु |
| सम्बोधन | हे अलिन् | हे अलिनौ | हे अलिनः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| भुः | भा धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, प्रथम पुरुष, बहुवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: भु (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
| अली | अलिन् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अलि (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन | अलि (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन |
भुः 📚 ➤ चमकना, प्रकाशित होना, सुन्दर दिखना
संस्कृत: दीप्तौ
अली 📚 ➤ बिच्छू
संस्कृत: भ्रमरः · पर्याय: मधुव्रत, मधुकर, मधुलिह्, मधुप, द्विरेफ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| भ् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| अलिन् 📚 | m. ‘possessed of a sting’ (अल, q.v.), a (large black) bee, BhP. &c | 🔵🟣🟢 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| अलिन् |
बिच्छू (२.५.१५) — द्रुण, वृश्चिक भौंरे के और नाम (२.५.३२) — द्विरेफ, पुष्पलिह्, भृंग, षट्पद, भ्रमर |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| भुरली | भुः + अली | विसर्ग → र् | ससजुषो रुः (८.२.६६) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड