॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: विह्वल होना, दुखित होना, हृदरोगी होना
संस्कृत: वैक्लव्ये
अंग्रेज़ी: to be confused, to be distressed
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | टलतात् / टलताद् / टलतु | टलताम् | टलन्तु |
| मध्यम | टल / टलतात् / टलताद् | टलतम् | टलत |
| उत्तम | टलानि | टलाव | टलाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: टलति · लिट्: टटाल · लुट्: टलिता · लृट्: टलिष्यति · लोट्: टलतात् · लङ्: अटलत् · विधिलिङ्: टलेत् · आशीर्लिङ्: टल्यात् · लुङ्: अटालीत् · लृङ्: अटलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: टलन · ण्वुल्: टालकः · तृच्: टलिता · ण्यत्: टाल्यः · तव्य: टलितव्यः · अनीयर्: टलनीयः · क्त: टलितः · क्तवतु: टलितवान् · शतृ: टलन् · स्य-शतृ: टलिष्यन् · क्त्वा: टलित्वा · ल्यप्: प्रटल्य · तुमुन्: टलितुम् · णमुल्: टालम् · घञ्: टालः · क्तिन्: टल्ति · क्वसु: टेलिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| भूप-टल | समास: भूप + टल् तत्पुरुष (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: टल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: टल (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: टल् + अच् | टल (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: टल् + अच् |
भूपटल 📚भूप 📚टल् ➤ भूप (प्रभु, शासक, राजा) + टल् (विह्वल होना, दुखित होना, हृदरोगी होना)
संस्कृत: वैक्लव्ये
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| भूप 📚 | राजा | 🟠🔵🟢🟤 |
| टल् 📚 | (= √ ट्वल्, द्वल्) cl. 1. P. ˚लति (pf. टटाल, Pāṇ. vii, 4, 54, Sch.) to… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| भूप |
राजा के नाम (२.८.१) — राजा, राट्, पार्थिव, क्ष्माभृत्, नृप, महीक्षित् |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड