॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: आच्छादन करना, ढकना, सीना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: संवरणे
अंग्रेज़ी: to cover,to hide
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | व्याः | व्यौ | व्याः |
| द्वितीया | व्याम् | व्यौ | व्यः |
| तृतीया | व्या | व्याभ्याम् | व्याभिः |
| चतुर्थी | व्ये | व्याभ्याम् | व्याभ्यः |
| पञ्चमी | व्यः | व्याभ्याम् | व्याभ्यः |
| षष्ठी | व्यः | व्योः | व्याम् |
| सप्तमी | व्यि | व्योः | व्यासु |
| सम्बोधन | हे व्याः | हे व्यौ | हे व्याः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | व्ययति | व्ययतः | व्ययन्ति |
| मध्यम | व्ययसि | व्ययथः | व्ययथ |
| उत्तम | व्ययामि | व्ययावः | व्ययामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: व्ययति · लट् (आत्मने.): व्ययते · लिट्: विव्याय · लिट् (आत्मने.): विव्ये · लुट्: व्याता · लुट् (आत्मने.): व्याता · लृट्: व्यास्यति · लृट् (आत्मने.): व्यास्यते · लोट्: व्ययतात् · लोट् (आत्मने.): व्ययताम् · लङ्: अव्ययत् · लङ् (आत्मने.): अव्ययत · विधिलिङ्: व्ययेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): व्ययेत · आशीर्लिङ्: वीयात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): व्यासीष्ट · लुङ्: अव्यासीत् · लुङ् (आत्मने.): अव्यास्त · लृङ्: अव्यास्यत् · लृङ् (आत्मने.): अव्यास्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: व्यान · ण्वुल्: व्यायकः · तृच्: व्याता · यत्: व्येयः · तव्य: व्यातव्यः · अनीयर्: व्यानीयः · क्त: वीतः · क्तवतु: वीतवान् · शतृ: व्ययन् · स्य-शतृ: व्यास्यन् · शानच्: व्ययमानः · क्त्वा: वीत्वा · ल्यप्: प्रव्याय · तुमुन्: व्यातुम् · णमुल्: व्यायम् · घञ्: व्यायः · क्तिन्: वीति · क्वसु: विवीवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| मथ-व्यः | समास: मथ + व्या कर्मधारय (सम्भावित — पूर्वपद विशेषण) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: व्या (पुं.) — पञ्चमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: व्ये + अच् 📚 अन्य सम्भावना: व्या (पुं.) — षष्ठी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: व्ये + अच् | व्या (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: व्ये + अच् |
मथव्यः 📚मथ 📚व्या ➤ मथ (मथना, विचार करना, मनन करना) + व्या (आच्छादन करना, ढकना, सीना (कर्तृवाचक कृदन्त))
संस्कृत: संवरणे
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड