॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: काटना, कतरना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: छेदने
अंग्रेज़ी: to cut,to mow
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | छाः | छौ | छाः |
| द्वितीया | छाम् | छौ | छः |
| तृतीया | छा | छाभ्याम् | छाभिः |
| चतुर्थी | छे | छाभ्याम् | छाभ्यः |
| पञ्चमी | छः | छाभ्याम् | छाभ्यः |
| षष्ठी | छः | छोः | छाम् |
| सप्तमी | छि | छोः | छासु |
| सम्बोधन | हे छाः | हे छौ | हे छाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | छ्यति | छ्यतः | छ्यन्ति |
| मध्यम | छ्यसि | छ्यथः | छ्यथ |
| उत्तम | छ्यामि | छ्यावः | छ्यामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: छ्यति · लिट्: चच्छौ · लुट्: छाता · लृट्: छास्यति · लोट्: छ्यतात् · लङ्: अच्छ्यत् · विधिलिङ्: छ्येत् · आशीर्लिङ्: छायात् · लुङ्: अच्छात् · लृङ्: अच्छास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: छान · ण्वुल्: छायकः · तृच्: छाता · यत्: छेयः · तव्य: छातव्यः · अनीयर्: छानीयः · क्त: छितः · क्तवतु: छितवान् · शतृ: छ्यन् · स्य-शतृ: छास्यन् · क्त्वा: छित्वा · ल्यप्: प्रच्छाय · तुमुन्: छातुम् · णमुल्: छायम् · घञ्: छायः · क्तिन्: छिति · क्वसु: चच्छिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| मन-छा | समास: मन + छा तत्पुरुष/कर्मधारय/बहुव्रीहि — प्रकार अर्थ पर निर्भर अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: छा (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: छो + अच् 📚 अन्य सम्भावना: छा (पुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: छो + अच् | छा (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: छो + अच् |
मनछा 📚मन 📚छा ➤ मन (विचार करना, मनन करना) + छा (काटना, कतरना (कर्तृवाचक कृदन्त))
संस्कृत: छेदने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| मन 📚 | में ठानना । इरादा करना । नीयत बिगड़ना = दे॰ 'नीयत बद होना' । नीयत भरना… | 🟠🔵🟢🟤 |
| छा 📚 | आच्छादन । छिपाना | 🟠🔵🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड