॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: विचार करना, मनन करना
संस्कृत: अभ्यासे
अंग्रेज़ी: to study,to repeat,to remember,to think
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अमनत् / अमनद् | अमनताम् | अमनन् |
| मध्यम | अमनः | अमनतम् | अमनत |
| उत्तम | अमनम् | अमनाव | अमनाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: मनति · लिट्: मम्नौ · लुट्: म्नाता · लृट्: म्नास्यति · लोट्: मनतात् · लङ्: अमनत् · विधिलिङ्: मनेत् · आशीर्लिङ्: म्नायात् · लुङ्: अम्नासीत् · लृङ्: अम्नास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: म्नान · ण्वुल्: म्नायकः · तृच्: म्नाता · यत्: म्नेयः · तव्य: म्नातव्यः · अनीयर्: म्नानीयः · क्त: म्नातः · क्तवतु: म्नातवान् · शतृ: मनन् · स्य-शतृ: म्नास्यन् · क्त्वा: म्नात्वा · ल्यप्: प्रम्नाय · तुमुन्: म्नातुम् · णमुल्: म्नायम् · घञ्: म्नायः · क्तिन्: म्नाति · क्वसु: मम्निवान्
अर्थ: सुहवना, संतोषजनक, आनन्दप्रद, मनोहर
व्युत्पत्ति: रम्यति-रम् + णिच् + ल्युट् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | रमणम् | रमणे | रमणानि |
| द्वितीया | रमणम् | रमणे | रमणानि |
| तृतीया | रमणेन | रमणाभ्याम् | रमणैः |
| चतुर्थी | रमणाय | रमणाभ्याम् | रमणेभ्यः |
| पञ्चमी | रमणात् / रमणाद् | रमणाभ्याम् | रमणेभ्यः |
| षष्ठी | रमणस्य | रमणयोः | रमणानाम् |
| सप्तमी | रमणे | रमणयोः | रमणेषु |
| सम्बोधन | हे रमण | हे रमणे | हे रमणानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| मनः | म्ना धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: मनस् (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन | मनस् (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
| रमण | रमण (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: रम् + ल्युट्) अन्य सम्भावना: रमण (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
मनः 📚 ➤ विचार करना, मनन करना
संस्कृत: अभ्यासे
रमण 📚 ➤ सुहवना, संतोषजनक, आनन्दप्रद, मनोहर
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| म्न् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| रमण 📚 | आनंदोत्पादक क्रिया । विलास । क्रिड़ा । कोलि | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| मनोरमण | मनः + रमण | विसर्ग → उ (हशि च) | हशि च (६.१.११४) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड