॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: नापना, तौलना
संस्कृत: माने
अंग्रेज़ी: to measure,to weigh,to limit,to compare in size
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | माता | मातारौ | मातारः |
| मध्यम | मातासे | मातासाथे | माताध्वे |
| उत्तम | माताहे | मातास्वहे | मातास्महे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): मायते · लिट् (आत्मने.): ममे · लुट् (आत्मने.): माता · लृट् (आत्मने.): मास्यते · लोट् (आत्मने.): मायताम् · लङ् (आत्मने.): अमायत · विधिलिङ् (आत्मने.): मायेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): मासीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अमास्त · लृङ् (आत्मने.): अमास्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: मान · ण्वुल्: मायकः · तृच्: माता · यत्: मेयः · तव्य: मातव्यः · अनीयर्: मानीयः · क्त: मीतः · क्तवतु: मीतवान् · शानच्: मायमानः · क्त्वा: मीत्वा · ल्यप्: प्रमाय · तुमुन्: मातुम् · णमुल्: मायम् · घञ्: मायः · क्तिन्: मीति · क्वसु: ममिवान्
अर्थ: बिच्छू
संस्कृत: भ्रमरः · पर्याय: मधुव्रत, मधुकर, मधुलिह्, मधुप, द्विरेफ
व्युत्पत्ति: अल्+ इनि (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अली | अलिनौ | अलिनः |
| द्वितीया | अलिनम् | अलिनौ | अलिनः |
| तृतीया | अलिना | अलिभ्याम् | अलिभिः |
| चतुर्थी | अलिने | अलिभ्याम् | अलिभ्यः |
| पञ्चमी | अलिनः | अलिभ्याम् | अलिभ्यः |
| षष्ठी | अलिनः | अलिनोः | अलिनाम् |
| सप्तमी | अलिनि | अलिनोः | अलिषु |
| सम्बोधन | हे अलिन् | हे अलिनौ | हे अलिनः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| माता | मा धातु (दिवादिगण, आत्मनेपद) — लुट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: मातृ (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | मि धातु (स्वादिगण, आत्मनेपद) — लुट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन |
| अली | अलिन् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अलि (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन | अलि (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन |
माता 📚 ➤ नापना, तौलना
संस्कृत: माने
अली 📚 ➤ बिच्छू
संस्कृत: भ्रमरः · पर्याय: मधुव्रत, मधुकर, मधुलिह्, मधुप, द्विरेफ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| म् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| अलिन् 📚 | m. ‘possessed of a sting’ (अल, q.v.), a (large black) bee, BhP. &c | 🔵🟣🟢 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| अलिन् |
बिच्छू (२.५.१५) — द्रुण, वृश्चिक भौंरे के और नाम (२.५.३२) — द्विरेफ, पुष्पलिह्, भृंग, षट्पद, भ्रमर |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| माताली | माता + अली | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड