॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: नापना, गिनना, तौलना
संस्कृत: माने
अंग्रेज़ी: to measure, to weigh
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | माहतात् / माहताद् / माहतु | माहताम् | माहन्तु |
| मध्यम | माह / माहतात् / माहताद् | माहतम् | माहत |
| उत्तम | माहानि | माहाव | माहाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: माहति · लट् (आत्मने.): माहते · लिट्: ममाह · लिट् (आत्मने.): ममाहे · लुट्: माहिता · लुट् (आत्मने.): माहिता · लृट्: माहिष्यति · लृट् (आत्मने.): माहिष्यते · लोट्: माहतात् · लोट् (आत्मने.): माहताम् · लङ्: अमाहत् · लङ् (आत्मने.): अमाहत · विधिलिङ्: माहेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): माहेत · आशीर्लिङ्: माह्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): माहिषीष्ट · लुङ्: अमाहीत् · लुङ् (आत्मने.): अमाहिष्ट · लृङ्: अमाहिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अमाहिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: माहन · ण्वुल्: माहकः · तृच्: माहिता · ण्यत्: माह्यः · तव्य: माहितव्यः · अनीयर्: माहनीयः · क्त: माहितः · क्तवतु: माहितवान् · शतृ: माहन् · स्य-शतृ: माहिष्यन् · शानच्: माहमानः · क्त्वा: माहित्वा · ल्यप्: प्रमाह्य · तुमुन्: माहितुम् · णमुल्: माहम् · घञ्: माहः · क्तिन्: माढि · क्वसु: ममाह्वान्
अर्थ: धारण करना, पास रखना, भाड़े पर लेना
संस्कृत: भृतौ
अंग्रेज़ी: to rent, to hire, to employ
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | भटतात् / भटताद् / भटतु | भटताम् | भटन्तु |
| मध्यम | भट / भटतात् / भटताद् | भटतम् | भटत |
| उत्तम | भटानि | भटाव | भटाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: भटति · लिट्: बभाट · लुट्: भटिता · लृट्: भटिष्यति · लोट्: भटतात् · लङ्: अभटत् · विधिलिङ्: भटेत् · आशीर्लिङ्: भट्यात् · लुङ्: अभटीत् · लृङ्: अभटिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: भटन · ण्वुल्: भाटकः · तृच्: भटिता · ण्यत्: भाट्यः · तव्य: भटितव्यः · अनीयर्: भटनीयः · क्त: भटितः · क्तवतु: भटितवान् · शतृ: भटन् · स्य-शतृ: भटिष्यन् · क्त्वा: भटित्वा · ल्यप्: प्रभट्य · तुमुन्: भटितुम् · णमुल्: भाटम् · घञ्: भाटः · क्तिन्: भट्टि · क्वसु: बभट्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| माह | माह् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: माह (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: मह् + घञ् | माह (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: माह् + अच् |
| आभट | आ + भट् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: भट (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + भट् + अच् | भट (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: आ + भट् + अच् |
माह 📚 ➤ नापना, गिनना, तौलना
संस्कृत: माने
आभट 📚 ➤ धारण करना, पास रखना, भाड़े पर लेना
संस्कृत: भृतौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| माह् 📚 | cl. 1. P. Ā. माहति, ˚ते, to measure, mete, Dhātup. xxi, 29 | 🔵🟣 |
| भट् 📚 | cl. 1. P. भटति, to hire, nourish, maintain, Dhātup. ix, 20; cl. 10. P.… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| माहाभट | माह + आभट | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड