॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: नापना, तौलना, अनुमान से सिद्ध करना
संस्कृत: माने
अंग्रेज़ी: to measure,to weigh,to limit,to compare in size
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अमात् / अमाद् | अमाताम् | अमान् / अमुः |
| मध्यम | अमाः | अमातम् | अमात |
| उत्तम | अमाम् | अमाव | अमाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: माति · लिट्: ममौ · लुट्: माता · लृट्: मास्यति · लोट्: मातात् · लङ्: अमात् · विधिलिङ्: मायात् · आशीर्लिङ्: मेयात् · लुङ्: अमासीत् · लृङ्: अमास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: मान · ण्वुल्: मायकः · तृच्: माता · यत्: मेयः · तव्य: मातव्यः · अनीयर्: मानीयः · क्त: मितः · क्तवतु: मितवान् · शतृ: मान् · स्य-शतृ: मास्यन् · क्त्वा: मित्वा · ल्यप्: प्रमाय · तुमुन्: मातुम् · णमुल्: मायम् · घञ्: मायः · क्तिन्: मिति · क्वसु: ममिवान्
अर्थ: टेढ़ा चलना
संस्कृत: कुटिलायां गतौ
अंग्रेज़ी: to move tortuously, to limp
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अकतात् / अकताद् / अकतु | अकताम् | अकन्तु |
| मध्यम | अक / अकतात् / अकताद् | अकतम् | अकत |
| उत्तम | अकानि | अकाव | अकाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अकति · लिट्: आक · लुट्: अकिता · लृट्: अकिष्यति · लोट्: अकतात् · लङ्: आकत् · विधिलिङ्: अकेत् · आशीर्लिङ्: अक्यात् · लुङ्: आकीत् · लृङ्: आकिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अकन · ण्वुल्: आककः · तृच्: अकिता · ण्यत्: आक्यः · तव्य: अकितव्यः · अनीयर्: अकनीयः · क्त: अकितः · क्तवतु: अकितवान् · शतृ: अकन् · स्य-शतृ: अकिष्यन् · क्त्वा: अकित्वा · ल्यप्: प्राक्य · तुमुन्: अकितुम् · णमुल्: आकम् · घञ्: आकः · क्तिन्: अक्ति · क्वसु: आकिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| मुः | मा धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, प्रथम पुरुष, बहुवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: मु (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
| अक | अक् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अक (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन | अक (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: अक् + अच् |
मुः 📚 ➤ नापना, तौलना, अनुमान से सिद्ध करना
संस्कृत: माने
अक 📚 ➤ टेढ़ा चलना
संस्कृत: कुटिलायां गतौ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| म् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| अक् 📚 | cl. 1. P. अकति, to move tortuously (like a snake), L.; Cf. √ अग् and √… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| मुरक | मुः + अक | विसर्ग → र् | ससजुषो रुः (८.२.६६) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड