॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: नापना, तौलना, अनुमान से सिद्ध करना
संस्कृत: माने
अंग्रेज़ी: to measure,to weigh,to limit,to compare in size
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अमात् / अमाद् | अमाताम् | अमान् / अमुः |
| मध्यम | अमाः | अमातम् | अमात |
| उत्तम | अमाम् | अमाव | अमाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: माति · लिट्: ममौ · लुट्: माता · लृट्: मास्यति · लोट्: मातात् · लङ्: अमात् · विधिलिङ्: मायात् · आशीर्लिङ्: मेयात् · लुङ्: अमासीत् · लृङ्: अमास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: मान · ण्वुल्: मायकः · तृच्: माता · यत्: मेयः · तव्य: मातव्यः · अनीयर्: मानीयः · क्त: मितः · क्तवतु: मितवान् · शतृ: मान् · स्य-शतृ: मास्यन् · क्त्वा: मित्वा · ल्यप्: प्रमाय · तुमुन्: मातुम् · णमुल्: मायम् · घञ्: मायः · क्तिन्: मिति · क्वसु: ममिवान्
अर्थ: उद्यम करना, प्रयत्न करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: उद्यमे
अंग्रेज़ी: to exert,to try, to put effort
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अडा | अडे | अडाः |
| द्वितीया | अडाम् | अडे | अडाः |
| तृतीया | अडया | अडाभ्याम् | अडाभिः |
| चतुर्थी | अडायै | अडाभ्याम् | अडाभ्यः |
| पञ्चमी | अडायाः | अडाभ्याम् | अडाभ्यः |
| षष्ठी | अडायाः | अडयोः | अडानाम् |
| सप्तमी | अडायाम् | अडयोः | अडासु |
| सम्बोधन | हे अडे | हे अडे | हे अडाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अडति | अडतः | अडन्ति |
| मध्यम | अडसि | अडथः | अडथ |
| उत्तम | अडामि | अडावः | अडामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अडति · लिट्: आड · लुट्: अडिता · लृट्: अडिष्यति · लोट्: अडतात् · लङ्: आडत् · विधिलिङ्: अडेत् · आशीर्लिङ्: अड्यात् · लुङ्: आडीत् · लृङ्: आडिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अडन · ण्वुल्: आडकः · तृच्: अडिता · ण्यत्: आड्यः · तव्य: अडितव्यः · अनीयर्: अडनीयः · क्त: अडितः · क्तवतु: अडितवान् · शतृ: अडन् · स्य-शतृ: अडिष्यन् · क्त्वा: अडित्वा · ल्यप्: प्राड्य · तुमुन्: अडितुम् · णमुल्: आडम् · घञ्: आडः · क्तिन्: अट्टि · क्वसु: आडिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| मुः | मा धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, प्रथम पुरुष, बहुवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: मु (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
| अडा | अडा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: अड् + अच् 📚 अन्य सम्भावना: अडा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: अड् + अच् | अडा (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: अड् + अच् |
मुः 📚 ➤ नापना, तौलना, अनुमान से सिद्ध करना
संस्कृत: माने
अडा 📚 ➤ उद्यम करना, प्रयत्न करना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: उद्यमे
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| म् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| अडा 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| मुरडा | मुः + अडा | विसर्ग → र् | ससजुषो रुः (८.२.६६) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड