🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 07:40:33 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

मुस्तयति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

मुस्तयति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

मुस्तयति

अर्थ: ढेर करना, बटोरना, एकत्र करना, राशि करना

संस्कृत: सङ्घाते

अंग्रेज़ी: to collect, to pile, to make a heap

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. मुस्त् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. मुस्त् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · णिजन्त (प्रेरणार्थक)
  3. मुस्तयत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: मुस्त् + शतृ
  4. मुस्तयत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: मुस्त् + शतृ

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — मुस्त् (चुरादिगण) · अर्थ: ढेर करना, बटोरना, एकत्र करना, राशि करना (सङ्घाते)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथममुस्तयतिमुस्तयतःमुस्तयन्ति
मध्यममुस्तयसिमुस्तयथःमुस्तयथ
उत्तममुस्तयामिमुस्तयावःमुस्तयामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: मुस्तयति · लट् (आत्मने.): मुस्तयते · लिट्: मुस्तयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): मुस्तयाञ्चक्रे · लुट्: मुस्तयिता · लुट् (आत्मने.): मुस्तयिता · लृट्: मुस्तयिष्यति · लृट् (आत्मने.): मुस्तयिष्यते · लोट्: मुस्तयतात् · लोट् (आत्मने.): मुस्तयताम् · लङ्: अमुस्तयत् · लङ् (आत्मने.): अमुस्तयत · विधिलिङ्: मुस्तयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): मुस्तयेत · आशीर्लिङ्: मुस्त्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): मुस्तयिषीष्ट · लुङ्: अमुमुस्तत् · लुङ् (आत्मने.): अमुमुस्तत · लृङ्: अमुस्तयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अमुस्तयिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: मुस्तन · ण्वुल्: मुस्तकः · तृच्: मुस्तयिता · यत्: मुस्त्यः · तव्य: मुस्तयितव्यः · अनीयर्: मुस्तनीयः · क्त: मुस्तितः · क्तवतु: मुस्तितवान् · शतृ: मुस्तयन् · स्य-शतृ: मुस्तयिष्यन् · शानच्: मुस्तयमानः · क्त्वा: मुस्तयित्वा · ल्यप्: प्रमुस्त्य · तुमुन्: मुस्तयितुम् · णमुल्: मुस्तम् · क्तिन्: मुत्ति · क्वसु: मुस्तयाम्बभूवान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
मुस्तयतिमुस्त् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: मुस्त् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · णिजन्त (प्रेरणार्थक) | मुस्तयत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: मुस्त् + शतृ

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

मुस्तयति ➤ ढेर करना, बटोरना, एकत्र करना, राशि करना
संस्कृत: सङ्घाते

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें