॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: मैं
संस्कृत: अहम्
अंग्रेज़ी: I
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अर्थ: जाना, हवा की तरह तीव्र गति में चलना, बहना, गंध लगना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: गतिगन्धनयोः
अंग्रेज़ी: to go,to blow, to move rapidly
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | वाती | वात्यौ | वात्यः |
| द्वितीया | वातीम् | वात्यौ | वातीः |
| तृतीया | वात्या | वातीभ्याम् | वातीभिः |
| चतुर्थी | वात्यै | वातीभ्याम् | वातीभ्यः |
| पञ्चमी | वात्याः | वातीभ्याम् | वातीभ्यः |
| षष्ठी | वात्याः | वात्योः | वातीनाम् |
| सप्तमी | वात्याम् | वात्योः | वातीषु |
| सम्बोधन | हे वाति | हे वात्यौ | हे वात्यः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | वाति | वातः | वान्ति |
| मध्यम | वासि | वाथः | वाथ |
| उत्तम | वामि | वावः | वामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वाति · लिट्: ववौ · लुट्: वाता · लृट्: वास्यति · लोट्: वातात् · लङ्: अवात् · विधिलिङ्: वायात् · आशीर्लिङ्: वायात् · लुङ्: अवासीत् · लृङ्: अवास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वान · ण्वुल्: वायकः · तृच्: वाता · यत्: वेयः · तव्य: वातव्यः · अनीयर्: वानीयः · क्त: वातः · क्तवतु: वातवान् · शतृ: वान् · स्य-शतृ: वास्यन् · क्त्वा: वात्वा · ल्यप्: प्रवाय · तुमुन्: वातुम् · णमुल्: वायम् · घञ्: वायः · क्तिन्: वाति · क्वसु: वविवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| मे | अस्मद् (त्रि.) — षष्ठी विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: अस्मद् (त्रि.) — चतुर्थी विभक्ति, एकवचन | मा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन |
| वाती | वाती (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वा + शतृ 📚 अन्य सम्भावना: वाति (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन · कृदन्त: वै + क्तिन् | वाति (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन · कृदन्त: वै + क्तिन् |
मे 📚 ➤ मैं
संस्कृत: अहम्
वाती 📚 ➤ जाना, हवा की तरह तीव्र गति में चलना, बहना, गंध लगना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: गतिगन्धनयोः
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड