॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: प्रतिषेधबोधक अव्यय, (नकारात्मक विरलतः) प्रायः लोट् लकार की क्रिया के साथ जुड़ा हुआ
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अर्थ: जाना
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: to go
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | ऐत् / ऐद् | ऐताम् | आयन् |
| मध्यम | ऐः | ऐतम् | ऐत |
| उत्तम | आयम् | ऐव | ऐम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: एति · लिट्: इयाय · लुट्: एता · लृट्: एष्यति · लोट्: इतात् · लङ्: ऐत् · विधिलिङ्: इयात् · आशीर्लिङ्: ईयात् · लुङ्: अगात् · लृङ्: ऐष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अयन · ण्वुल्: आयकः · तृच्: एता · यत्: एयः · तव्य: एतव्यः · अनीयर्: अयनीयः · क्त: इतः · क्तवतु: इतवान् · शतृ: यन् · स्य-शतृ: एष्यन् · क्त्वा: इत्वा · ल्यप्: प्रेत्य · तुमुन्: एतुम् · णमुल्: आयम् · क्तिन्: इति · क्वसु: ईयिवान्
अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं
संस्कृत: प्राणने
अंग्रेज़ी: to breath,to breathe
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आनिष्ट | आनिषाताम् | आनिषत |
| मध्यम | आनिष्ठाः | आनिषाथाम् | आनिध्वम् |
| उत्तम | आनिषि | आनिष्वहि | आनिष्महि |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): अन्यते · लिट् (आत्मने.): आने · लुट् (आत्मने.): अनिता · लृट् (आत्मने.): अनिष्यते · लोट् (आत्मने.): अन्यताम् · लङ् (आत्मने.): आन्यत · विधिलिङ् (आत्मने.): अन्येत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): अनिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): आनिष्ट · लृङ् (आत्मने.): आनिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अनन · ण्वुल्: आनकः · तृच्: अनिता · ण्यत्: आन्यः · तव्य: अनितव्यः · अनीयर्: अननीयः · क्त: अनितः · क्तवतु: अनितवान् · शानच्: अन्यमानः · क्त्वा: अनित्वा · ल्यप्: प्रान्य · तुमुन्: अनितुम् · णमुल्: आनम् · घञ्: आनः · क्तिन्: आन्ति · क्वसु: आनिवान्
अर्थ: क्रोध
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
मा 📚 ➤ प्रतिषेधबोधक अव्यय, (नकारात्मक विरलतः) प्रायः लोट् लकार की क्रिया के साथ जुड़ा हुआ
ऐत् 📚 ➤ जाना
संस्कृत: गतौ
आनि 📚 ➤ संस्कृत व्याकरण में यह निषेधार्थक ' नञ्' अव्यय का स्थानादेश है और अभाव… उमा-कोश
संस्कृत: प्राणने
इ 📚 ➤ क्रोध
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| मा 📚 | लक्ष्मी | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| ऐत् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| अन् 📚 | संस्कृत व्याकरण में यह निषेधार्थक ' नञ्' अव्यय का स्थानादेश है और अभाव… | 🟠🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| मैदानी | मा + ऐत् | वृद्धि | वृद्धिरेचि (६.१.८८) |
| मैदानी | ऐत् + आनि | जश्त्व | झलां जशोऽन्ते (८.२.३९) |
| मैदानी | आनि + इ | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.३ सेकण्ड