॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: मारना, हिंसा करना, दुःख देना (कर्तृवाचक कृदन्त)
संस्कृत: हिंसायाम्
अंग्रेज़ी: to kill, to destroy, to cause pain
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | रोजा | रोजे | रोजाः |
| द्वितीया | रोजाम् | रोजे | रोजाः |
| तृतीया | रोजया | रोजाभ्याम् | रोजाभिः |
| चतुर्थी | रोजायै | रोजाभ्याम् | रोजाभ्यः |
| पञ्चमी | रोजायाः | रोजाभ्याम् | रोजाभ्यः |
| षष्ठी | रोजायाः | रोजयोः | रोजानाम् |
| सप्तमी | रोजायाम् | रोजयोः | रोजासु |
| सम्बोधन | हे रोजे | हे रोजे | हे रोजाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | रोजति / रोजयति | रोजतः / रोजयतः | रोजन्ति / रोजयन्ति |
| मध्यम | रोजयसि / रोजसि | रोजथः / रोजयथः | रोजथ / रोजयथ |
| उत्तम | रोजयामि / रोजामि | रोजयावः / रोजावः | रोजयामः / रोजामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: रोजति · लट् (आत्मने.): रोजयते · लिट्: रुरोज · लिट् (आत्मने.): रोजयाञ्चक्रे · लुट्: रोजयिता · लुट् (आत्मने.): रोजयिता · लृट्: रोजयिष्यति · लृट् (आत्मने.): रोजयिष्यते · लोट्: रोजतात् · लोट् (आत्मने.): रोजयताम् · लङ्: अरोजत् · लङ् (आत्मने.): अरोजयत · विधिलिङ्: रोजयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): रोजयेत · आशीर्लिङ्: रुज्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): रोजयिषीष्ट · लुङ्: अरूरुजत् · लुङ् (आत्मने.): अरूरुजत · लृङ्: अरोजयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अरोजयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: रोजन · ण्वुल्: रोजकः · तृच्: रोजिता · यत्: रोज्यः · ण्यत्: रोज्यः · तव्य: रोजितव्यः · अनीयर्: रोजनीयः · क्त: रुजितः · क्तवतु: रुजितवान् · शतृ: रोजन् · स्य-शतृ: रोजिष्यन् · शानच्: रोजयमानः · क्त्वा: रुजित्वा · ल्यप्: प्ररुज्य · तुमुन्: रोजितुम् · णमुल्: रोजम् · घञ्: रोगः · क्तिन्: रुक्ति · क्वसु: रुरुज्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| यक-रोजा | समास: यक + रोजा कर्मधारय (सम्भावित — पूर्वपद विशेषण) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: रोजा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: रुज् + अच् 📚 अन्य सम्भावना: रोजा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: रुज् + अच् | रोजा (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: रुज् + अच् |
यकरोजा 📚यक 📚रोजा ➤ यक (जिगर) + रोजा (मारना, हिंसा करना, दुःख देना (कर्तृवाचक कृदन्त))
संस्कृत: हिंसायाम्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| यक 📚 | दे॰ 'एक' । विशेष—इस शब्द से बननावाले यौगिक शब्दों के लिये देखिए 'एक' श… | 🟠🔵🟤 |
| रोजा 📚 | व्रत । उपवास | 🟠 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड