॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: प्रयत्न करना, उद्योग करना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: प्रयत्ने
अंग्रेज़ी: to try, to strive, to make effort, to attempt
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | यत्तः | यत्तौ | यत्ताः |
| द्वितीया | यत्तम् | यत्तौ | यत्तान् |
| तृतीया | यत्तेन | यत्ताभ्याम् | यत्तैः |
| चतुर्थी | यत्ताय | यत्ताभ्याम् | यत्तेभ्यः |
| पञ्चमी | यत्तात् / यत्ताद् | यत्ताभ्याम् | यत्तेभ्यः |
| षष्ठी | यत्तस्य | यत्तयोः | यत्तानाम् |
| सप्तमी | यत्ते | यत्तयोः | यत्तेषु |
| सम्बोधन | हे यत्त | हे यत्तौ | हे यत्ताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | यतते | यतेते | यतन्ते |
| मध्यम | यतसे | यतेथे | यतध्वे |
| उत्तम | यते | यतावहे | यतामहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): यतते · लिट् (आत्मने.): येते · लुट् (आत्मने.): यतिता · लृट् (आत्मने.): यतिष्यते · लोट् (आत्मने.): यतताम् · लङ् (आत्मने.): अयतत · विधिलिङ् (आत्मने.): यतेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): यतिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अयतिष्ट · लृङ् (आत्मने.): अयतिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: यतन · ण्वुल्: यातकः · तृच्: यतिता · यत्: यत्यः · तव्य: यतितव्यः · अनीयर्: यतनीयः · क्त: यत्तः · क्तवतु: यत्तवान् · शानच्: यतमानः · क्त्वा: यतित्वा · ल्यप्: प्रयत्य · तुमुन्: यतितुम् · णमुल्: यातम् · घञ्: यातः · क्तिन्: यत्ति · क्वसु: येतिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| यत्तः | यत्त (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: यत् + क्त 📚 |
यत्तः 📚 ➤ प्रयत्न करना, उद्योग करना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: प्रयत्ने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| यत्त 📚 | यतित । चेष्टित । यत्न में लगा हुआ । सतर्क | 🟠🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड