॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: to go
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अरखीत् / अरखीद् / अराखीत् / अराखीद् | अरखिष्टाम् / अराखिष्टाम् | अरखिषुः / अराखिषुः |
| मध्यम | अरखीः / अराखीः | अरखिष्टम् / अराखिष्टम् | अरखिष्ट / अराखिष्ट |
| उत्तम | अरखिषम् / अराखिषम् | अरखिष्व / अराखिष्व | अरखिष्म / अराखिष्म |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: रखति · लिट्: रराख · लुट्: रखिता · लृट्: रखिष्यति · लोट्: रखतात् · लङ्: अरखत् · विधिलिङ्: रखेत् · आशीर्लिङ्: रख्यात् · लुङ्: अरखीत् · लृङ्: अरखिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: रखण · ण्वुल्: राखकः · तृच्: रखिता · ण्यत्: राख्यः · तव्य: रखितव्यः · अनीयर्: रखणीयः · क्त: रखितः · क्तवतु: रखितवान् · शतृ: रखन् · स्य-शतृ: रखिष्यन् · क्त्वा: रखित्वा · ल्यप्: प्ररख्य · तुमुन्: रखितुम् · णमुल्: राखम् · घञ्: राखः · क्तिन्: रक्ति · क्वसु: रेखिवान्
अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं
अंग्रेज़ी: (fr. 1. अज॑), coming from or belonging to goats, produced by goats, ĀśvGṛ.; R.; Suśr.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | आजः | आजौ | आजाः |
| द्वितीया | आजम् | आजौ | आजान् |
| तृतीया | आजेन | आजाभ्याम् | आजैः |
| चतुर्थी | आजाय | आजाभ्याम् | आजेभ्यः |
| पञ्चमी | आजात् / आजाद् | आजाभ्याम् | आजेभ्यः |
| षष्ठी | आजस्य | आजयोः | आजानाम् |
| सप्तमी | आजे | आजयोः | आजेषु |
| सम्बोधन | हे आज | हे आजौ | हे आजाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
रखीः 📚 ➤ जाना
संस्कृत: गतौ
आज 📚 ➤ वर्तमान दिन में । जो दिन बीत रहा है उसमें । जैसे, —आज किसका मुँह देखा … उमा-कोश
अंग्रेज़ी (मोनियर-विलियम्स): (fr. 1. अज॑), coming from or belonging to goats, produced by goats, ĀśvGṛ.; R.; Suśr.
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| रख् 📚 | (cf. √ रङ्ख्) cl. 1. P. रखति, to go, move, Dhātup. v, 22 | 🔵🟣 |
| आज 📚 | वर्तमान दिन में । जो दिन बीत रहा है उसमें । जैसे, —आज किसका मुँह देखा … | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| रखीराज | रखीः + आज | विसर्ग → र् | ससजुषो रुः (८.२.६६) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड