॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: देना, मिल जाना
संस्कृत: दाने
अंग्रेज़ी: to give, to grant
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अरात् / अराद् | अराताम् | अरान् / अरुः |
| मध्यम | अराः | अरातम् | अरात |
| उत्तम | अराम् | अराव | अराम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: राति · लिट्: ररौ · लुट्: राता · लृट्: रास्यति · लोट्: रातात् · लङ्: अरात् · विधिलिङ्: रायात् · आशीर्लिङ्: रायात् · लुङ्: अरासीत् · लृङ्: अरास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: राण · ण्वुल्: रायकः · तृच्: राता · यत्: रेयः · तव्य: रातव्यः · अनीयर्: राणीयः · क्त: रातः · क्तवतु: रातवान् · शतृ: रान् · स्य-शतृ: रास्यन् · क्त्वा: रात्वा · ल्यप्: प्रराय · तुमुन्: रातुम् · णमुल्: रायम् · घञ्: रायः · क्तिन्: राति · क्वसु: ररिवान्
अर्थ: अन्धकार
संस्कृत: राहुः · पर्याय: राहु, स्वर्भानु, सैंहिकेय, विधुन्तुद, तमस्
व्युत्पत्ति: तम्+घ (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | तमः | तमौ | तमे |
| द्वितीया | तमम् | तमौ | तमान् |
| तृतीया | तमेन | तमाभ्याम् | तमैः |
| चतुर्थी | तमस्मै | तमाभ्याम् | तमेभ्यः |
| पञ्चमी | तमस्मात् / तमस्माद् | तमाभ्याम् | तमेभ्यः |
| षष्ठी | तमस्य | तमयोः | तमेषाम् |
| सप्तमी | तमस्मिन् | तमयोः | तमेषु |
| सम्बोधन | हे तम | हे तमौ | हे तमे |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
रुः 📚 ➤ देना, मिल जाना
संस्कृत: दाने
तम 📚 ➤ अन्धकार
संस्कृत: राहुः · पर्याय: राहु, स्वर्भानु, सैंहिकेय, विधुन्तुद, तमस्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| र् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें | |
| तम 📚 | अंधकार । अँधेरा | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| तम |
राहु के (१.३.२८) — राहु, स्वर्भानु, सैंहिकेय, विधुन्तुद सत्त्व, रज और तम (१.४.३१) — सत्त्व, रज |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| रुस्तम | रुः + तम | विसर्ग → स् | विसर्जनीयस्य सः (८.३.३४) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड