॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: इच्छा करना, चाहना, रमन करना, रति करना
संस्कृत: ईप्सायाम्
अंग्रेज़ी: to desire,to seek,to play, to enjoy, to delight
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अलीललत | अलीललेताम् | अलीललन्त |
| मध्यम | अलीललथाः | अलीललेथाम् | अलीललध्वम् |
| उत्तम | अलीलले | अलीललावहि | अलीललामहि |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): लालयते · लिट् (आत्मने.): लालयाञ्चक्रे · लुट् (आत्मने.): लालयिता · लृट् (आत्मने.): लालयिष्यते · लोट् (आत्मने.): लालयताम् · लङ् (आत्मने.): अलालयत · विधिलिङ् (आत्मने.): लालयेत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): लालयिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अलीललत · लृङ् (आत्मने.): अलालयिष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: लालन · ण्वुल्: लालकः · तृच्: लालयिता · यत्: लाल्यः · तव्य: लालयितव्यः · अनीयर्: लालनीयः · क्त: लालितः · क्तवतु: लालितवान् · शानच्: लालयमानः · क्त्वा: लालयित्वा · ल्यप्: प्रलाल्य · तुमुन्: लालयितुम् · णमुल्: लालम् · क्तिन्: लाल्ति · क्वसु: लालयाम्बभूवान्
अर्थ: प्रतिषेधबोधक अव्यय, (नकारात्मक विरलतः) प्रायः लोट् लकार की क्रिया के साथ जुड़ा हुआ
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| लालि | लल् धातु (चुरादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: लल् धातु (भ्वादिगण, आत्मनेपद) — लुङ् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) | लालिन् (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
| मा | अव्ययम् 📚 |
लालि 📚 ➤ इच्छा करना, चाहना, रमन करना, रति करना
संस्कृत: ईप्सायाम्
मा 📚 ➤ प्रतिषेधबोधक अव्यय, (नकारात्मक विरलतः) प्रायः लोट् लकार की क्रिया के साथ जुड़ा हुआ
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| लल् 📚 | (cf. √ लड्) cl. 1. P. (Dhātup. ix, 77) ललति (mc. also ˚ते), to play, s… | 🔵🟣 |
| मा 📚 | लक्ष्मी | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड