॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: कतरना, काटना, चीरना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त — प्रेरणार्थक (णिजन्त))
संस्कृत: छेदने
अंग्रेज़ी: to cut, to pluck, to destroy, to dissolve
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | लावनम् | लावने | लावनानि |
| द्वितीया | लावनम् | लावने | लावनानि |
| तृतीया | लावनेन | लावनाभ्याम् | लावनैः |
| चतुर्थी | लावनाय | लावनाभ्याम् | लावनेभ्यः |
| पञ्चमी | लावनात् / लावनाद् | लावनाभ्याम् | लावनेभ्यः |
| षष्ठी | लावनस्य | लावनयोः | लावनानाम् |
| सप्तमी | लावने | लावनयोः | लावनेषु |
| सम्बोधन | हे लावन | हे लावने | हे लावनानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | लुनाति | लुनीतः | लुनन्ति |
| मध्यम | लुनासि | लुनीथः | लुनीथ |
| उत्तम | लुनामि | लुनीवः | लुनीमः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: लुनाति · लट् (आत्मने.): लुनीते · लिट्: लुलाव · लिट् (आत्मने.): लुलुवे · लुट्: लविता · लुट् (आत्मने.): लविता · लृट्: लविष्यति · लृट् (आत्मने.): लविष्यते · लोट्: लुनातु · लोट् (आत्मने.): लुनीताम् · लङ्: अलुनात् · लङ् (आत्मने.): अलुनीत · विधिलिङ्: लुनीयात् · विधिलिङ् (आत्मने.): लुनीत · आशीर्लिङ्: लूयात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): लविषीष्ट · लुङ्: अलावीत् · लुङ् (आत्मने.): अलविष्ट · लृङ्: अलविष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अलविष्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: लवन · ण्वुल्: लावकः · तृच्: लविता · यत्: लव्यः · ण्यत्: लाव्यः · तव्य: लवितव्यः · अनीयर्: लवनीयः · क्त: लूनः · क्तवतु: लूनवान् · शतृ: लुनन् · स्य-शतृ: लविष्यन् · शानच्: लुनानः · क्त्वा: लूत्वा · ल्यप्: प्रलूय · तुमुन्: लवितुम् · णमुल्: लावम् · क्तिन्: लूनि · क्वसु: लुलूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| लावनम् | लावन (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: लू + णिच्+ल्युट् 📚 अन्य सम्भावना: लावन (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: लू + णिच्+ल्युट् |
लावनम् 📚 ➤ कतरना, काटना, चीरना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त — प्रेरणार्थक (णिजन्त))
संस्कृत: छेदने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| लावन 📚 | † संज्ञा पुं॰ जलाने के काम आनेवाले पदार्थ । ईंधन । जैसे लकड़ी, कौयला आ… | 🟠 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड