🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 07:23:51 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

वञ्चति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

वञ्चति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

वञ्चति

अर्थ: ठगना, फंसाना, प्रतारणा करना

संस्कृत: प्रलम्भने

अंग्रेज़ी: to cheat

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. वञ्च् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. वञ्च् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  3. वञ्चत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वञ्च् + शतृ
  4. वञ्चता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वञ्च् + घञ् · तद्धित: वञ्च + तल् (भाववाचक)
  5. वञ्चत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वञ्च् + शतृ

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — वञ्च् (चुरादिगण) · अर्थ: ठगना, फंसाना, प्रतारणा करना (प्रलम्भने)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमवञ्चतिवञ्चतःवञ्चन्ति
मध्यमवञ्चसिवञ्चथःवञ्चथ
उत्तमवञ्चामिवञ्चावःवञ्चामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वञ्चति · लट् (आत्मने.): वञ्चयते · लिट्: ववञ्च · लिट् (आत्मने.): वञ्चयाञ्चक्रे · लुट्: वञ्चिता · लुट् (आत्मने.): वञ्चयिता · लृट्: वञ्चिष्यति · लृट् (आत्मने.): वञ्चयिष्यते · लोट्: वञ्चतात् · लोट् (आत्मने.): वञ्चयताम् · लङ्: अवञ्चत् · लङ् (आत्मने.): अवञ्चयत · विधिलिङ्: वञ्चेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): वञ्चयेत · आशीर्लिङ्: वच्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): वञ्चयिषीष्ट · लुङ्: अवञ्चीत् · लुङ् (आत्मने.): अववञ्चत · लृङ्: अवञ्चिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अवञ्चयिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वञ्चन · ण्वुल्: वञ्चकः · तृच्: वञ्चिता · यत्: वञ्च्यः · ण्यत्: वञ्च्यः · तव्य: वञ्चितव्यः · अनीयर्: वञ्चनीयः · क्त: वक्तः · क्तवतु: वक्तवान् · शतृ: वञ्चन् · स्य-शतृ: वञ्चिष्यन् · शानच्: वञ्चयमानः · क्त्वा: वक्त्वा · ल्यप्: प्रवच्य · तुमुन्: वञ्चितुम् · णमुल्: वञ्चम् · घञ्: वञ्चः · क्तिन्: वक्ति · क्वसु: ववच्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
वञ्चतिवञ्च् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: वञ्च् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन | वञ्चत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वञ्च् + शतृ

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

वञ्चति ➤ ठगना, फंसाना, प्रतारणा करना
संस्कृत: प्रलम्भने

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें