🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 07:39:03 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

वण्डति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

वण्डति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

वण्डति

अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं

संस्कृत: विभाजने

अंग्रेज़ी: to divide, to separate, to isolate, to partition

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. वण्ड् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. वण्डता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · तद्धित: वण्ड + तल् (भाववाचक)
  3. वण्डत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वण्ड् + शतृ
  4. वण्डत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वण्ड् + शतृ

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — वण्ड् (चुरादिगण) · अर्थ: (विभाजने)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमवण्डति / वण्डयतिवण्डतः / वण्डयतःवण्डन्ति / वण्डयन्ति
मध्यमवण्डयसि / वण्डसिवण्डथः / वण्डयथःवण्डथ / वण्डयथ
उत्तमवण्डयामि / वण्डामिवण्डयावः / वण्डावःवण्डयामः / वण्डामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वण्डति · लट् (आत्मने.): वण्डयते · लिट्: वण्डयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): वण्डयाञ्चक्रे · लुट्: वण्डयिता · लुट् (आत्मने.): वण्डयिता · लृट्: वण्डयिष्यति · लृट् (आत्मने.): वण्डयिष्यते · लोट्: वण्डतात् · लोट् (आत्मने.): वण्डयताम् · लङ्: अवण्डत् · लङ् (आत्मने.): अवण्डयत · विधिलिङ्: वण्डयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): वण्डयेत · आशीर्लिङ्: वण्ड्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): वण्डयिषीष्ट · लुङ्: अवण्डीत् · लुङ् (आत्मने.): अववण्डत · लृङ्: अवण्डयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अवण्डयिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वण्डन · ण्वुल्: वण्डकः · तृच्: वण्डिता · यत्: वण्ड्यः · ण्यत्: वण्ड्यः · तव्य: वण्डितव्यः · अनीयर्: वण्डनीयः · क्त: वण्डितः · क्तवतु: वण्डितवान् · शतृ: वण्डन् · स्य-शतृ: वण्डिष्यन् · शानच्: वण्डयमानः · क्त्वा: वण्डित्वा · ल्यप्: प्रवण्ड्य · तुमुन्: वण्डितुम् · णमुल्: वण्डम् · घञ्: वण्डः · क्तिन्: वण्टि · क्वसु: ववण्ड्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
वण्डतिवण्ड् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: वण्डता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · तद्धित: वण्ड + तल् (भाववाचक) | वण्डत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वण्ड् + शतृ

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

वण्डति ➤ to divide, to separate, to isolate, to partition (अंग्रेज़ी कोश)
संस्कृत: विभाजने

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें