🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:38:10 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

वस्ते

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

वस्ते

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

वस्ते

अर्थ: ढकना, वस्त्र पहनना, ओढ़ना, पोशाख धारण करना

संस्कृत: आच्छादने

अंग्रेज़ी: to cover, to wear, to pull, to dress

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. वस् धातु (अदादिगण, आत्मनेपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. वस्त (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वस् + क्त
  3. वस्ति (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन
  4. वस्ति (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन
  5. वस्त (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वस् + क्त
  6. वस्ता (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: वस् + क्त
  7. वस्त (नपुं.) — प्रथमा विभक्ति, द्विवचन · कृदन्त: वस् + क्त
  8. वस्त (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन · कृदन्त: वस् + क्त

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — वस् (अदादिगण) · अर्थ: ढकना, वस्त्र पहनना, ओढ़ना, पोशाख धारण करना (आच्छादने)

लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमवस्तेवसातेवसते
मध्यमवस्सेवसाथेवध्वे
उत्तमवसेवस्वहेवस्महे

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): वस्ते · लिट् (आत्मने.): ववसे · लुट् (आत्मने.): वसिता · लृट् (आत्मने.): वसिष्यते · लोट् (आत्मने.): वस्ताम् · लङ् (आत्मने.): अवस्त · विधिलिङ् (आत्मने.): वसीत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): वसिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अवसिष्ट · लृङ् (आत्मने.): अवसिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वसन · ण्वुल्: वासकः · तृच्: वसिता · ण्यत्: वास्यः · तव्य: वसितव्यः · अनीयर्: वसनीयः · क्त: वसितः · क्तवतु: वसितवान् · शानच्: वसानः · क्त्वा: वसित्वा · ल्यप्: प्रवस्य · तुमुन्: वसितुम् · णमुल्: वासम् · घञ्: वासः · क्तिन्: वस्ति · क्वसु: ववस्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
वस्तेवस् धातु (अदादिगण, आत्मनेपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: वस्त (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वस् + क्त | वस्ति (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

वस्ते ➤ ढकना, वस्त्र पहनना, ओढ़ना, पोशाख धारण करना
संस्कृत: आच्छादने

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें