🕉️ 22 November 2026, Sunday · 12:24:38 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

📚 हर पद का बृहद् अर्थ उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश (पाँच प्रामाणिक कोश, लगभग २.८ लाख शब्द) से — विश्लेषण में किसी भी पद के आगे 📚 छुएँ।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

वाशिता

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

वाशिता

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

वाशिता

अर्थ: शब्द करना

संस्कृत: शब्दे

अंग्रेज़ी: to howl,to growl,to roar

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. वाश् धातु (दिवादिगण, आत्मनेपद) — लुट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. वाशिता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वाश् + क्त
  3. वाश् धातु (दिवादिगण, आत्मनेपद) — लुट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे
  4. वाशितृ (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वाश् + तृच्
  5. वाशिता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: वाश् + क्त
  6. वाशिता (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: वाश् + क्त
  7. वाशित (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: वाश् + क्त
  8. वाशिता (स्त्री.) — सम्बोधन, बहुवचन · कृदन्त: वाश् + क्त

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — वाश् (दिवादिगण) · अर्थ: शब्द करना (शब्दे)

लुट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमवाशितावाशितारौवाशितारः
मध्यमवाशितासेवाशितासाथेवाशिताध्वे
उत्तमवाशिताहेवाशितास्वहेवाशितास्महे

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): वाश्यते · लिट् (आत्मने.): ववाशे · लुट् (आत्मने.): वाशिता · लृट् (आत्मने.): वाशिष्यते · लोट् (आत्मने.): वाश्यताम् · लङ् (आत्मने.): अवाश्यत · विधिलिङ् (आत्मने.): वाश्येत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): वाशिषीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अवाशिष्ट · लृङ् (आत्मने.): अवाशिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वाशन · ण्वुल्: वाशकः · तृच्: वाशिता · ण्यत्: वाश्यः · तव्य: वाशितव्यः · अनीयर्: वाशनीयः · क्त: वाशितः · क्तवतु: वाशितवान् · शानच्: वाश्यमानः · क्त्वा: वाशित्वा · ल्यप्: प्रवाश्य · तुमुन्: वाशितुम् · णमुल्: वाशम् · घञ्: वाशः · क्तिन्: वाष्टि · क्वसु: ववाश्वान्

📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — वाश्
वाश्
vāś
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे
🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
वाश् cl. 4. Ā. (Dhātup. xxvi, 54) वाश्यते (ep. also वाश्यति, Ved. and ep. also वाशति, ˚ते; pf. ववाशे, ˚शिरे; in RV. also वावश्रे and p. वावशान; aor. अवाशिष्ट, Br.; fut. वाशिता, वाशिष्यते Gr.; inf. वाशितुम्, ib.; ind.p. वाशित्वा, -वाश्य, VarBṛS.), to roar, howl, bellow, bleat, low (as a cow), cry, shriek, sing (like a bird), sound, resound, RV. &c. &c.: Caus. वाशयति (aor. अववाशत्, in RV. also अवीवशत्, अवीवशन्त), to cause to roar or low or resound or thunder, RV.; (Ā.) to roar or sound aloud, ib. : Desid. विवाशिषते Gr.: Intens. वावाश्यते (v.l. राराश्यते, MBh.), वावष्टि (impf. aor. अवावशन्त, वावशन्त, अवावशीताम्; p. वावशत्), to roar or scream or sound aloud, RV. [वाश् is sometimes wrongly written वास्.]
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (947,1)
स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
वाश् I. {c4c} A. (वाश्यते, वाशित) 1 To roar, cry, scream, shriek, howl; hum (as birds), sound in general; (शिवाः) तां श्रिताः प्रतिभयं ववाशिरे R. 11. 61, Śi. 18. 75, 76; Bk. 14. 14, 76. --2 To call.
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (0962-c)
स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
वाशितावाश् धातु (दिवादिगण, आत्मनेपद) — लुट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन 📚
अन्य सम्भावना: वाशिता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वाश् + क्त | वाश् धातु (दिवादिगण, आत्मनेपद) — लुट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · कर्मणि/भावे

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

वाशिता 📚 ➤ शब्द करना
संस्कृत: शब्दे

📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश

शब्दसंक्षिप्त अर्थकोश
वाश् 📚cl. 4. Ā. (Dhātup. xxvi, 54) वाश्यते (ep. also वाश्यति, Ved. and ep. a…🔵🟣

ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬