🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 07:40:36 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

विच्छयति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

विच्छयति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

विच्छयति

अर्थ: बोलना

संस्कृत: भाषायाम्

अंग्रेज़ी: to speak, to talk

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. विच्छ् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. विच्छ् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · णिजन्त (प्रेरणार्थक)
  3. विच्छयत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: विच्छ् + शतृ
  4. विच्छयत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: विच्छ् + शतृ

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — विच्छ् (चुरादिगण) · अर्थ: बोलना (भाषायाम्)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमविच्छयति / विच्छायतिविच्छयतः / विच्छायतःविच्छयन्ति / विच्छायन्ति
मध्यमविच्छयसि / विच्छायसिविच्छयथः / विच्छायथःविच्छयथ / विच्छायथ
उत्तमविच्छयामि / विच्छायामिविच्छयावः / विच्छायावःविच्छयामः / विच्छायामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: विच्छयति · लट् (आत्मने.): विच्छयते · लिट्: विच्छयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): विच्छयाञ्चक्रे · लुट्: विच्छयिता · लुट् (आत्मने.): विच्छयिता · लृट्: विच्छयिष्यति · लृट् (आत्मने.): विच्छयिष्यते · लोट्: विच्छयतात् · लोट् (आत्मने.): विच्छयताम् · लङ्: अविच्छयत् · लङ् (आत्मने.): अविच्छयत · विधिलिङ्: विच्छयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): विच्छयेत · आशीर्लिङ्: विच्छाय्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): विच्छयिषीष्ट · लुङ्: अविच्छायीत् · लुङ् (आत्मने.): अविविच्छत · लृङ्: अविच्छयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अविच्छयिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: विच्छन · ण्वुल्: विच्छकः · तृच्: विच्छिता · यत्: विच्छाय्यः · ण्यत्: विच्छ्यः · तव्य: विच्छितव्यः · अनीयर्: विच्छनीयः · क्त: विच्छितः · क्तवतु: विच्छितवान् · शतृ: विच्छायन् · स्य-शतृ: विच्छायिष्यन् · शानच्: विच्छयमानः · क्त्वा: विच्छित्वा · ल्यप्: प्रविच्छ्य · तुमुन्: विच्छितुम् · णमुल्: विच्छम् · घञ्: विच्छः · क्तिन्: विष्टि · क्वसु: विविच्छ्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
विच्छयतिविच्छ् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: विच्छ् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · णिजन्त (प्रेरणार्थक) | विच्छयत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: विच्छ् + शतृ

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

विच्छयति ➤ बोलना
संस्कृत: भाषायाम्

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.४ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें