॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जानने वाला, जानकार, वेदविद् आदि
व्युत्पत्ति: विद् + क्विप् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | विद् / वित् | विदौ | विदः |
| द्वितीया | विदम् | विदौ | विदः |
| तृतीया | विदा | विद्भ्याम् | विद्भिः |
| चतुर्थी | विदे | विद्भ्याम् | विद्भ्यः |
| पञ्चमी | विदः | विद्भ्याम् | विद्भ्यः |
| षष्ठी | विदः | विदोः | विदाम् |
| सप्तमी | विदि | विदोः | वित्सु |
| सम्बोधन | हे विद् / हे वित् | हे विदौ | हे विदः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: हसना, उपहास करना, मज़ाक उडाना
संस्कृत: हसने
अंग्रेज़ी: to make fun, to laugh at
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | तकतात् / तकताद् / तकतु | तकताम् | तकन्तु |
| मध्यम | तक / तकतात् / तकताद् | तकतम् | तकत |
| उत्तम | तकानि | तकाव | तकाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: तकति · लिट्: तताक · लुट्: तकिता · लृट्: तकिष्यति · लोट्: तकतात् · लङ्: अतकत् · विधिलिङ्: तकेत् · आशीर्लिङ्: तक्यात् · लुङ्: अतकीत् · लृङ्: अतकिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: तकन · ण्वुल्: ताककः · तृच्: तकिता · यत्: तक्यः · तव्य: तकितव्यः · अनीयर्: तकनीयः · क्त: तकितः · क्तवतु: तकितवान् · शतृ: तकन् · स्य-शतृ: तकिष्यन् · क्त्वा: तकित्वा · ल्यप्: प्रतक्य · तुमुन्: तकितुम् · णमुल्: ताकम् · घञ्: ताकः · क्तिन्: तक्ति · क्वसु: तेकिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| वित् | विद् (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: विद् (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन | विद् (नपुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन |
| तक | तक् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: तक (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: तक् + अच् | तक (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: तक् + अच् |
वित् 📚 ➤ जानने वाला, जानकार, वेदविद् आदि
तक 📚 ➤ हसना, उपहास करना, मज़ाक उडाना
संस्कृत: हसने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| विद् 📚 | वह जो जानता हो । जानकार | 🟠🔵🟣🟢 |
| तक् 📚 | cl. 2. ˚क्ति (cl. 1. कति [‘to laugh’ or ‘to bear’, Dhātup. v, 2] Naigh… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड