॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: छिद्र, विवर, खूड (हल चलाने से बनी गहरी सीधी रेखा)
व्युत्पत्ति: विल् + क (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | विलम् | विले | विलानि |
| द्वितीया | विलम् | विले | विलानि |
| तृतीया | विलेन | विलाभ्याम् | विलैः |
| चतुर्थी | विलाय | विलाभ्याम् | विलेभ्यः |
| पञ्चमी | विलात् / विलाद् | विलाभ्याम् | विलेभ्यः |
| षष्ठी | विलस्य | विलयोः | विलानाम् |
| सप्तमी | विले | विलयोः | विलेषु |
| सम्बोधन | हे विल | हे विले | हे विलानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: चमकना, प्रकाशित होना, सुन्दर दिखना
संस्कृत: दीप्तौ
अंग्रेज़ी: to glow, to shine, to look attractive, to look beautiful
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अभात् / अभाद् | अभाताम् | अभान् / अभुः |
| मध्यम | अभाः | अभातम् | अभात |
| उत्तम | अभाम् | अभाव | अभाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: भाति · लिट्: बभौ · लुट्: भाता · लृट्: भास्यति · लोट्: भातात् · लङ्: अभात् · विधिलिङ्: भायात् · आशीर्लिङ्: भायात् · लुङ्: अभासीत् · लृङ्: अभास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: भान · ण्वुल्: भायकः · तृच्: भाता · यत्: भेयः · तव्य: भातव्यः · अनीयर्: भानीयः · क्त: भातः · क्तवतु: भातवान् · शतृ: भान् · स्य-शतृ: भास्यन् · क्त्वा: भात्वा · ल्यप्: प्रभाय · तुमुन्: भातुम् · णमुल्: भायम् · घञ्: भायः · क्तिन्: भाति · क्वसु: बभिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| विले | विल (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: ला (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: वि + ली + अच् | ला (पुं.) — चतुर्थी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वि + ली + अच् |
| भा | भा धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: भा (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | भास् (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन |
विले 📚 ➤ छिद्र, विवर, खूड (हल चलाने से बनी गहरी सीधी रेखा)
भा 📚 ➤ चमकना, प्रकाशित होना, सुन्दर दिखना
संस्कृत: दीप्तौ
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड