🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 06:38:25 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

वृश्यति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

वृश्यति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

वृश्यति

अर्थ: आच्छादन करना

संस्कृत: आवरणे

अंग्रेज़ी: to cover

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. वृश् धातु (दिवादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. वृश्यत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वृश् + शतृ
  3. वृश्यता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वृश् + क्यप् · तद्धित: वृश्य + तल् (भाववाचक)
  4. वृश्यत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वृश् + शतृ

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — वृश् (दिवादिगण) · अर्थ: आच्छादन करना (आवरणे)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमवृश्यतिवृश्यतःवृश्यन्ति
मध्यमवृश्यसिवृश्यथःवृश्यथ
उत्तमवृश्यामिवृश्यावःवृश्यामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वृश्यति · लिट्: ववर्श · लुट्: वर्शिता · लृट्: वर्शिष्यति · लोट्: वृश्यतात् · लङ्: अवृश्यत् · विधिलिङ्: वृश्येत् · आशीर्लिङ्: वृश्यात् · लुङ्: अवृशत् · लृङ्: अवर्शिष्यत्

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वर्शन · ण्वुल्: वर्शकः · तृच्: वर्शिता · तव्य: वर्शितव्यः · अनीयर्: वर्शनीयः · क्त: वृशितः · क्तवतु: वृशितवान् · शतृ: वृश्यन् · स्य-शतृ: वर्शिष्यन् · क्त्वा: वर्शित्वा · ल्यप्: प्रवृश्य · तुमुन्: वर्शितुम् · णमुल्: वर्शम् · घञ्: वर्शः · क्तिन्: वृष्टि · क्वसु: ववृश्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
वृश्यतिवृश् धातु (दिवादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: वृश्यत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वृश् + शतृ | वृश्यता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वृश् + क्यप् · तद्धित: वृश्य + तल् (भाववाचक)

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

वृश्यति ➤ आच्छादन करना
संस्कृत: आवरणे

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें