🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 11:20:33 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

वेणति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

वेणति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

वेणति

अर्थ: जाना, समझना, जानना, स्मरण करना, याद करना, विचार करना, तारतम्य देखना, वाद्ययंत्र बजाना, वाद्ययंत्र हाथ में लेना

संस्कृत: गतिज्ञानचिन्तानिशामनवादित्रग्रहणेषु

अंग्रेज़ी: to go,to know,to understand, to remember, to memorize, to think, to play a musical instrument, to pick a musical instrument

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. वेण् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. वेणता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · तद्धित: वेण + तल् (भाववाचक)
  3. वेणत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वेण् + शतृ
  4. वेणत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वेण् + शतृ

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — वेण् (भ्वादिगण) · अर्थ: जाना, समझना, जानना, स्मरण करना, याद करना, विचार करना, तारतम्य देखना, वाद्ययंत्र बजाना, वाद्ययंत्र हाथ में लेना (गतिज्ञानचिन्तानिशामनवादित्रग्रहणेषु)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमवेणतिवेणतःवेणन्ति
मध्यमवेणसिवेणथःवेणथ
उत्तमवेणामिवेणावःवेणामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: वेणति · लट् (आत्मने.): वेणते · लिट्: विवेण · लिट् (आत्मने.): विवेणे · लुट्: वेणिता · लुट् (आत्मने.): वेणिता · लृट्: वेणिष्यति · लृट् (आत्मने.): वेणिष्यते · लोट्: वेणतात् · लोट् (आत्मने.): वेणताम् · लङ्: अवेणत् · लङ् (आत्मने.): अवेणत · विधिलिङ्: वेणेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): वेणेत · आशीर्लिङ्: वेण्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): वेणिषीष्ट · लुङ्: अवेणीत् · लुङ् (आत्मने.): अवेणिष्ट · लृङ्: अवेणिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अवेणिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: वेणन · ण्वुल्: वेणकः · तृच्: वेणिता · ण्यत्: वेण्यः · तव्य: वेणितव्यः · अनीयर्: वेणनीयः · क्त: वेणितः · क्तवतु: वेणितवान् · शतृ: वेणन् · स्य-शतृ: वेणिष्यन् · शानच्: वेणमानः · क्त्वा: वेणित्वा · ल्यप्: प्रवेण्य · तुमुन्: वेणितुम् · णमुल्: वेणम् · घञ्: वेणः · क्तिन्: वेण्टि · क्वसु: विवेण्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
वेणतिवेण् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: वेणता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · तद्धित: वेण + तल् (भाववाचक) | वेणत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: वेण् + शतृ

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

वेणति ➤ जाना, समझना, जानना, स्मरण करना, याद करना, विचार करना, तारतम्य देखना, वाद्ययंत्र बजाना, वाद्ययंत्र हाथ में लेना
संस्कृत: गतिज्ञानचिन्तानिशामनवादित्रग्रहणेषु

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें