🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 07:40:19 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

व्रुडति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

व्रुडति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

व्रुडति

अर्थ: डूबना, ढेर करना, ढकना

संस्कृत: संवरणे

अंग्रेज़ी: to cover, to conceal

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. व्रुड् धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. व्रुडत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: व्रुड् + शतृ
  3. व्रुडत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: व्रुड् + शतृ
  4. व्रुडती (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: व्रुड् + शतृ

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — व्रुड् (तुदादिगण) · अर्थ: डूबना, ढेर करना, ढकना (संवरणे)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमव्रुडतिव्रुडतःव्रुडन्ति
मध्यमव्रुडसिव्रुडथःव्रुडथ
उत्तमव्रुडामिव्रुडावःव्रुडामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: व्रुडति · लिट्: वुव्रोड · लुट्: व्रुडिता · लृट्: व्रुडिष्यति · लोट्: व्रुडतात् · लङ्: अव्रुडत् · विधिलिङ्: व्रुडेत् · आशीर्लिङ्: व्रुड्यात् · लुङ्: अव्रुडीत् · लृङ्: अव्रुडिष्यत्

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: व्रुडन · ण्वुल्: व्रोडकः · तृच्: व्रुडिता · ण्यत्: व्रोड्यः · तव्य: व्रुडितव्यः · अनीयर्: व्रुडनीयः · क्त: व्रुडितः · क्तवतु: व्रुडितवान् · शतृ: व्रुडन् · स्य-शतृ: व्रुडिष्यन् · क्त्वा: व्रुडित्वा · ल्यप्: प्रव्रुड्य · तुमुन्: व्रुडितुम् · णमुल्: व्रोडम् · घञ्: व्रोडः · क्तिन्: व्रुट्टि · क्वसु: वुव्रुड्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
व्रुडतिव्रुड् धातु (तुदादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: व्रुडत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: व्रुड् + शतृ | व्रुडत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: व्रुड् + शतृ

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

व्रुडति ➤ डूबना, ढेर करना, ढकना
संस्कृत: संवरणे

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें