॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: तीक्ष्ण करना, शान धराना, पैदा करना
संस्कृत: तनूकरणे
अंग्रेज़ी: to whet,to sharpen
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लुङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अशात् / अशाद् / अशासीत् / अशासीद् | अशाताम् / अशासिष्टाम् | अशासिषुः / अशुः |
| मध्यम | अशाः / अशासीः | अशातम् / अशासिष्टम् | अशात / अशासिष्ट |
| उत्तम | अशाम् / अशासिषम् | अशाव / अशासिष्व | अशाम / अशासिष्म |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: श्यति · लिट्: शशौ · लुट्: शाता · लृट्: शास्यति · लोट्: श्यतात् · लङ्: अश्यत् · विधिलिङ्: श्येत् · आशीर्लिङ्: शायात् · लुङ्: अशात् · लृङ्: अशास्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: शान · ण्वुल्: शायकः · तृच्: शाता · यत्: शेयः · तव्य: शातव्यः · अनीयर्: शानीयः · क्त: शितः · क्तवतु: शितवान् · शतृ: श्यन् · स्य-शतृ: शास्यन् · क्त्वा: शित्वा · ल्यप्: प्रशाय · तुमुन्: शातुम् · णमुल्: शायम् · घञ्: शायः · क्तिन्: शिति · क्वसु: शशिवान्
अर्थ: जानना, समझना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: ज्ञाने
अंग्रेज़ी: N. of a man g. अश्वादि.
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | कितः | कितौ | किताः |
| द्वितीया | कितम् | कितौ | कितान् |
| तृतीया | कितेन | किताभ्याम् | कितैः |
| चतुर्थी | किताय | किताभ्याम् | कितेभ्यः |
| पञ्चमी | कितात् / किताद् | किताभ्याम् | कितेभ्यः |
| षष्ठी | कितस्य | कितयोः | कितानाम् |
| सप्तमी | किते | कितयोः | कितेषु |
| सम्बोधन | हे कित | हे कितौ | हे किताः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | चिकेति | चिकितः | चिक्यति |
| मध्यम | चिकेषि | चिकिथः | चिकिथ |
| उत्तम | चिकेमि | चिकिवः | चिकिमः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: चिकेति · लिट्: चिकाय · लुट्: केता · लृट्: केष्यति · लोट्: चिकितात् · लङ्: अचिकेत् · विधिलिङ्: चिकियात् · आशीर्लिङ्: कीयात् · लुङ्: अकैषीत् · लृङ्: अकेष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: कयन · ण्वुल्: कायकः · तृच्: केता · यत्: केयः · तव्य: केतव्यः · अनीयर्: कयनीयः · क्त: कितः · क्तवतु: कितवान् · शतृ: चिक्यत्/चिक्यद् · स्य-शतृ: केष्यन् · क्त्वा: कित्वा · ल्यप्: प्रकित्य · तुमुन्: केतुम् · णमुल्: कायम् · क्तिन्: किति · क्वसु: चिकिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| शाम् | शो धातु (दिवादिगण, परस्मैपद) — लुङ् लकार, उत्तम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: शा (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: शै + अच् | शा (पुं.) — द्वितीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: शै + अच् |
| कित | कित (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: कि + क्त 📚 अन्य सम्भावना: कित (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: कि + क्त |
शाम् 📚 ➤ तीक्ष्ण करना, शान धराना, पैदा करना
संस्कृत: तनूकरणे
कित 📚 ➤ जानना, समझना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: ज्ञाने
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| शांकित | शाम् + कित | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड