🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 07:40:33 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

शीर्णाति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

शीर्णाति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

शीर्णाति

अर्थ: हिंसा करना, मार डालना

संस्कृत: हिंसायाम्

अंग्रेज़ी: to kill, to destroy

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. शॄ धातु (क्र्यादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. शीर्णाता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · तद्धित: शीर्णा + तल् (भाववाचक)

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — शॄ (क्र्यादिगण) · अर्थ: हिंसा करना, मार डालना (हिंसायाम्)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमशीर्णातिशीर्णीतःशीर्णन्ति
मध्यमशीर्णासिशीर्णीथःशीर्णीथ
उत्तमशीर्णामिशीर्णीवःशीर्णीमः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: शीर्णाति · लट् (आत्मने.): शीर्णीते · लिट्: शशार · लिट् (आत्मने.): शशरे · लुट्: शरिता · लुट् (आत्मने.): शरिता · लृट्: शरिष्यति · लृट् (आत्मने.): शरिष्यते · लोट्: शीर्णातु · लोट् (आत्मने.): शीर्णीताम् · लङ्: अशीर्णात् · लङ् (आत्मने.): अशीर्णीत · विधिलिङ्: शीर्णीयात् · विधिलिङ् (आत्मने.): शीर्णीत · आशीर्लिङ्: शीर्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): शरिषीष्ट · लुङ्: अशारीत् · लुङ् (आत्मने.): अशरिष्ट · लृङ्: अशरिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अशरिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: शरण · ण्वुल्: शारकः · तृच्: शरीता · ण्यत्: शार्यः · तव्य: शरीतव्यः · अनीयर्: शरणीयः · क्त: शीर्णः · क्तवतु: शीर्णवान् · शतृ: शीर्णन् · स्य-शतृ: शरीष्यन् · शानच्: शीर्णानः · क्त्वा: शीर्त्वा · ल्यप्: प्रशीर्य · तुमुन्: शरीतुम् · णमुल्: शारम् · क्तिन्: शीर्णि · क्वसु: शिशीर्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
शीर्णातिशॄ धातु (क्र्यादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: शीर्णाता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · तद्धित: शीर्णा + तल् (भाववाचक)

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

शीर्णाति ➤ हिंसा करना, मार डालना
संस्कृत: हिंसायाम्

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें