🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 07:23:40 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

श्रथति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

श्रथति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

श्रथति

अर्थ: मुक्त करना, छोड़ना, मारना, पीड़ा देना

संस्कृत: मोक्षणे हिंसायां च

अंग्रेज़ी: to set free, to leave, to kill, to destroy, to hurt

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. श्रथ् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. श्रथ् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  3. श्रथत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: श्रथ् + शतृ
  4. श्रथत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: श्रथ् + शतृ
  5. श्रथता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: श्रथ् + अच् · तद्धित: श्रथ + तल् (भाववाचक)

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — श्रथ् (चुरादिगण) · अर्थ: मुक्त करना, छोड़ना, मारना, पीड़ा देना (मोक्षणे हिंसायां च)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमश्रथति / श्राथयतिश्रथतः / श्राथयतःश्रथन्ति / श्राथयन्ति
मध्यमश्रथसि / श्राथयसिश्रथथः / श्राथयथःश्रथथ / श्राथयथ
उत्तमश्रथामि / श्राथयामिश्रथावः / श्राथयावःश्रथामः / श्राथयामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: श्रथति · लट् (आत्मने.): श्राथयते · लिट्: शश्राथ · लिट् (आत्मने.): श्राथयाञ्चक्रे · लुट्: श्रथिता · लुट् (आत्मने.): श्राथयिता · लृट्: श्रथिष्यति · लृट् (आत्मने.): श्राथयिष्यते · लोट्: श्रथतात् · लोट् (आत्मने.): श्राथयताम् · लङ्: अश्रथत् · लङ् (आत्मने.): अश्राथयत · विधिलिङ्: श्रथेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): श्राथयेत · आशीर्लिङ्: श्रथ्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): श्राथयिषीष्ट · लुङ्: अशिश्रथत् · लुङ् (आत्मने.): अशिश्रथत · लृङ्: अश्रथिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अश्राथयिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: श्रथन · ण्वुल्: श्राथकः · तृच्: श्रथिता · यत्: श्राथ्यः · ण्यत्: श्राथ्यः · तव्य: श्रथितव्यः · अनीयर्: श्रथनीयः · क्त: श्रथितः · क्तवतु: श्रथितवान् · शतृ: श्रथन् · स्य-शतृ: श्रथिष्यन् · शानच्: श्राथयमानः · क्त्वा: श्रथित्वा · ल्यप्: प्रश्रथ्य · तुमुन्: श्रथितुम् · णमुल्: श्राथम् · घञ्: श्राथः · क्तिन्: श्रत्ति · क्वसु: शश्रथ्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
श्रथतिश्रथ् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: श्रथ् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन | श्रथत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: श्रथ् + शतृ

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

श्रथति ➤ मुक्त करना, छोड़ना, मारना, पीड़ा देना
संस्कृत: मोक्षणे हिंसायां च

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें