॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: दमन करने वाला, रोकने वाला, नियंत्रित करने वाला
संस्कृत: इन्द्रियसंयमयुतः
व्युत्पत्ति: सम् + यम् + णिनि (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | संयमी | संयमिनौ | संयमिनः |
| द्वितीया | संयमिनम् | संयमिनौ | संयमिनः |
| तृतीया | संयमिना | संयमिभ्याम् | संयमिभिः |
| चतुर्थी | संयमिने | संयमिभ्याम् | संयमिभ्यः |
| पञ्चमी | संयमिनः | संयमिभ्याम् | संयमिभ्यः |
| षष्ठी | संयमिनः | संयमिनोः | संयमिनाम् |
| सप्तमी | संयमिनि | संयमिनोः | संयमिषु |
| सम्बोधन | हे संयमिन् | हे संयमिनौ | हे संयमिनः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| संयमी | संयमिन् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: संयमिन् (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
संयमी 📚 ➤ दमन करने वाला, रोकने वाला, नियंत्रित करने वाला
संस्कृत: इन्द्रियसंयमयुतः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| संयमिन् 📚 | mfn. who or what restrains or curbs or subdues, W | 🔵🟣🟢 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड