॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जाना, हांकना, दौड़ाना, फेंकना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: गतिक्षेपणयोः
अंग्रेज़ी: to go,to drive,to throw,to ride
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | वैया | वैये | वैयाः |
| द्वितीया | वैयाम् | वैये | वैयाः |
| तृतीया | वैयया | वैयाभ्याम् | वैयाभिः |
| चतुर्थी | वैयायै | वैयाभ्याम् | वैयाभ्यः |
| पञ्चमी | वैयायाः | वैयाभ्याम् | वैयाभ्यः |
| षष्ठी | वैयायाः | वैययोः | वैयानाम् |
| सप्तमी | वैयायाम् | वैययोः | वैयासु |
| सम्बोधन | हे वैये | हे वैये | हे वैयाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | अजति | अजतः | अजन्ति |
| मध्यम | अजसि | अजथः | अजथ |
| उत्तम | अजामि | अजावः | अजामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अजति · लिट्: विवाय · लुट्: अजिता · लृट्: अजिष्यति · लोट्: अजतात् · लङ्: आजत् · विधिलिङ्: अजेत् · आशीर्लिङ्: वीयात् · लुङ्: अवैषीत् · लृङ्: अवेष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अजन · ण्वुल्: वायकः · तृच्: अजिता · ण्यत्: वैयः · तव्य: अजितव्यः · अनीयर्: वयनीयः · क्त: अजितः · क्तवतु: अजितवान् · शतृ: अजन् · स्य-शतृ: अजिष्यन् · क्त्वा: अजित्वा · ल्यप्: प्राज्य · तुमुन्: अजितुम् · णमुल्: वायम् · घञ्: आजः · क्तिन्: अक्ति · क्वसु: आजिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| स-वैया | समास: स + वैया अव्ययीभाव (सम्भावित) अन्तिम पद से विभक्ति-वचन: वैया (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: अज् + ण्यत् 📚 अन्य सम्भावना: वैया (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: अज् + ण्यत् | वैया (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, बहुवचन · कृदन्त: अज् + ण्यत् |
सवैया 📚स 📚वैया ➤ स (के साथ, मिला कर, के साथ-साथ, संयुक्त होकर, युक्त,…) + वैया (जाना, हांकना, दौड़ाना, फेंकना (विध्यर्थक कृदन्त))
संस्कृत: गतिक्षेपणयोः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| वैया 📚 | † प्रत्य॰ एक प्रत्यय जो क्रिया के अत में लगकर 'वाला' अर्थ सूचित करता ह… | 🟠 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
ⓘ समास के खण्ड कोश से पहचाने गए हैं; विग्रह-वाक्य व समास-प्रकार (तत्पुरुष/बहुव्रीहि आदि) अर्थ पर निर्भर करता है।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड