🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 07:40:11 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

साम्बयति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

साम्बयति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

साम्बयति

अर्थ: हिन्दी अर्थ उपलब्ध नहीं

संस्कृत: सम्बन्धने

अंग्रेज़ी: to join, to articulate

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. साम्ब् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. साम्ब् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · णिजन्त (प्रेरणार्थक)
  3. साम्बयत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: साम्ब् + शतृ
  4. साम्बयत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: साम्ब् + शतृ

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — साम्ब् (चुरादिगण) · अर्थ: (सम्बन्धने)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमसाम्बयतिसाम्बयतःसाम्बयन्ति
मध्यमसाम्बयसिसाम्बयथःसाम्बयथ
उत्तमसाम्बयामिसाम्बयावःसाम्बयामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: साम्बयति · लट् (आत्मने.): साम्बयते · लिट्: साम्बयाञ्चकार · लिट् (आत्मने.): साम्बयाञ्चक्रे · लुट्: साम्बयिता · लुट् (आत्मने.): साम्बयिता · लृट्: साम्बयिष्यति · लृट् (आत्मने.): साम्बयिष्यते · लोट्: साम्बयतात् · लोट् (आत्मने.): साम्बयताम् · लङ्: असाम्बयत् · लङ् (आत्मने.): असाम्बयत · विधिलिङ्: साम्बयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): साम्बयेत · आशीर्लिङ्: साम्ब्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): साम्बयिषीष्ट · लुङ्: अससाम्बत् · लुङ् (आत्मने.): अससाम्बत · लृङ्: असाम्बयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): असाम्बयिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: साम्बन · ण्वुल्: साम्बकः · तृच्: साम्बयिता · यत्: साम्ब्यः · तव्य: साम्बयितव्यः · अनीयर्: साम्बनीयः · क्त: साम्बितः · क्तवतु: साम्बितवान् · शतृ: साम्बयन् · स्य-शतृ: साम्बयिष्यन् · शानच्: साम्बयमानः · क्त्वा: साम्बयित्वा · ल्यप्: प्रसाम्ब्य · तुमुन्: साम्बयितुम् · णमुल्: साम्बम् · क्तिन्: साम्प्ति · क्वसु: साम्बयाम्बभूवान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
साम्बयतिसाम्ब् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: साम्ब् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन · णिजन्त (प्रेरणार्थक) | साम्बयत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: साम्ब् + शतृ

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

साम्बयति ➤ to join, to articulate (अंग्रेज़ी कोश)
संस्कृत: सम्बन्धने

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.४ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें