🌸 पदच्छेदः स्वचालित
सूत्+अखोरः
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित
सूत्
अर्थ: अनुकरणात्मक ध्वनि
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
- अव्ययम्
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अखोरः
अर्थ: लंगड़ाना
संस्कृत: गतिप्रतिघाते
अंग्रेज़ी: to limp
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
- खोर् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन
📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
धातुरूप — खोर् (भ्वादिगण) · अर्थ: लंगड़ाना (गतिप्रतिघाते)
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
| प्रथम | अखोरत् / अखोरद् | अखोरताम् | अखोरन् |
| मध्यम | अखोरः | अखोरतम् | अखोरत |
| उत्तम | अखोरम् | अखोराव | अखोराम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: खोरति · लिट्: चुखोर · लुट्: खोरिता · लृट्: खोरिष्यति · लोट्: खोरतात् · लङ्: अखोरत् · विधिलिङ्: खोरेत् · आशीर्लिङ्: खोर्यात् · लुङ्: अखोरीत् · लृङ्: अखोरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: खोरण · ण्वुल्: खोरकः · तृच्: खोरिता · ण्यत्: खोर्यः · तव्य: खोरितव्यः · अनीयर्: खोरणीयः · क्त: खोरितः · क्तवतु: खोरितवान् · शतृ: खोरन् · स्य-शतृ: खोरिष्यन् · क्त्वा: खोरित्वा · ल्यप्: प्रखोर्य · तुमुन्: खोरितुम् · णमुल्: खोरम् · घञ्: खोरः · क्तिन्: खोर्ति · क्वसु: चुखोर्वान्
📚 उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश — सूत्
सूत्
sūt
🔵 मोनियर-विलियम्स🟣 आप्टे
📗 अमरकोश — पर्यायक्षत्रिय पिता और ब्राह्मणी माता का (2.10.3) 🔵 मोनियर-विलियम्स संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सूत् ind. (an imitative sound).
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1241,2) स्रोत: Monier-Williams, A Sanskrit-English Dictionary (1899). डिजिटल संस्करण: Cologne Digital Sanskrit Dictionaries, University of Cologne — CC BY-NC-SA।
🟣 आप्टे संस्कृत-अंग्रेज़ी कोशअंग्रेज़ी में अर्थ
सूत् ind. An imitative sound (snorting, snoring &c.).
📄 मूल मुद्रित पृष्ठ (1134-b) स्रोत: V. S. Apte, The Practical Sanskrit-English Dictionary (1890). डिजिटल संस्करण © The Sanskrit Library & Thomas Malten / Cologne Digital Sanskrit Dictionaries — CC BY-NC-SA 3.0।
🔗 इससे बने/आरम्भ होने वाले शब्द (समास व व्युत्पन्न)
🌹 पदपरिचयः स्वचालित
| पदम् | विवरणम् |
| सूत् | अव्ययम् 📚 |
| अखोरः | खोर् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन 📚 |
🌷 पदार्थः कोश-आधारित
सूत् 📚 ➤ अनुकरणात्मक ध्वनि
अखोरः 📚 ➤ लंगड़ाना
संस्कृत: गतिप्रतिघाते
📚 उमा महाशब्दकोश ५ कोश
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
| सूत् 📚 | ind. (an imitative sound) | 🔵🟣 |
| खोर् 📚 | (= √ खोट्, खोड्, खोल्) cl. 1. P. ˚रति, to limp, be lame, Dhātup. xv, 4… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
⚙️ व्याकरणम् स्वचालित
❖ सन्धिः
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
| सूदखोर | सूत् + अखोरः | जश्त्व |
झलां जशोऽन्ते (८.२.३९) |
❖ समासः
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
❖ कृदन्तः
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
❖ तद्धितान्तः
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता।
पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से (और बृहद् अर्थ
उमा महाशब्दकोश से — हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम्, शब्दकल्पद्रुम), और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है।
स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें);
श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।