॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: सोना
संस्कृत: स्वप्ने
अंग्रेज़ी: to sleep
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | असत् / असद् | असस्ताम् | अससन् |
| मध्यम | असः / असत् / असद् | असस्तम् | असस्त |
| उत्तम | अससम् | असस्व | असस्म |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: सस्ति · लिट्: ससास · लुट्: ससिता · लृट्: ससिष्यति · लोट्: सस्तात् · लङ्: असत् · विधिलिङ्: सस्यात् · आशीर्लिङ्: सस्यात् · लुङ्: अससीत् · लृङ्: अससिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ससन · ण्वुल्: सासकः · तृच्: ससिता · ण्यत्: सास्यः · तव्य: ससितव्यः · अनीयर्: ससनीयः · क्त: ससितः · क्तवतु: ससितवान् · शतृ: ससन् · स्य-शतृ: ससिष्यन् · क्त्वा: ससित्वा · ल्यप्: प्रसस्य · तुमुन्: ससितुम् · णमुल्: सासम् · घञ्: सासः · क्तिन्: सस्ति · क्वसु: सेसिवान्
अर्थ: जन्म,सृजन,उत्पादन,
संस्कृत: जननम् · पर्याय: जनुस्, जनन, जन्मन्, उत्पत्ति, उद्भव
व्युत्पत्ति: जन् +
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | जनिः | जनी | जनयः |
| द्वितीया | जनिम् | जनी | जनीः |
| तृतीया | जन्या | जनिभ्याम् | जनिभिः |
| चतुर्थी | जनये / जन्यै | जनिभ्याम् | जनिभ्यः |
| पञ्चमी | जनेः / जन्याः | जनिभ्याम् | जनिभ्यः |
| षष्ठी | जनेः / जन्याः | जन्योः | जनीनाम् |
| सप्तमी | जनौ / जन्याम् | जन्योः | जनिषु |
| सम्बोधन | हे जने | हे जनी | हे जनयः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| सः | सस् धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: सा (पुं.) — षष्ठी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: सै + अच् | तद् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
| जनी | जनि (स्त्री.) — द्वितीया विभक्ति, द्विवचन 📚 अन्य सम्भावना: जनी (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन | जनि (स्त्री.) — सम्बोधन, द्विवचन |
सः 📚 ➤ सोना
संस्कृत: स्वप्ने
जनी 📚 ➤ जन्म,सृजन,उत्पादन,
संस्कृत: जननम् · पर्याय: जनुस्, जनन, जन्मन्, उत्पत्ति, उद्भव
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| सस् 📚 | cl. 2. P. (Dhātup. xxiv, 70) सस्ति (in TS. also ससस्ति and in VS. स… | 🔵🟣 |
| जनि 📚 | उत्पति । जन्म । पैदाइश | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| जनि |
जन्म के नाम (१.४.३१) — जनुस्, जनन, जन्म, उत्पत्ति, उद्भव |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| सोजनी | सः + जनी | विसर्ग → उ (हशि च) | हशि च (६.१.११४) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड