॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: सोना
संस्कृत: स्वप्ने
अंग्रेज़ी: to sleep
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लङ् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | असत् / असद् | असस्ताम् | अससन् |
| मध्यम | असः / असत् / असद् | असस्तम् | असस्त |
| उत्तम | अससम् | असस्व | असस्म |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: सस्ति · लिट्: ससास · लुट्: ससिता · लृट्: ससिष्यति · लोट्: सस्तात् · लङ्: असत् · विधिलिङ्: सस्यात् · आशीर्लिङ्: सस्यात् · लुङ्: अससीत् · लृङ्: अससिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ससन · ण्वुल्: सासकः · तृच्: ससिता · ण्यत्: सास्यः · तव्य: ससितव्यः · अनीयर्: ससनीयः · क्त: ससितः · क्तवतु: ससितवान् · शतृ: ससन् · स्य-शतृ: ससिष्यन् · क्त्वा: ससित्वा · ल्यप्: प्रसस्य · तुमुन्: ससितुम् · णमुल्: सासम् · घञ्: सासः · क्तिन्: सस्ति · क्वसु: सेसिवान्
अर्थ: छोड़ना, त्यागना, हानि, असफलता
संस्कृत: गतौ
अंग्रेज़ी: to go
व्युत्पत्ति: हा + क्त (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | हानम् | हाने | हानानि |
| द्वितीया | हानम् | हाने | हानानि |
| तृतीया | हानेन | हानाभ्याम् | हानैः |
| चतुर्थी | हानाय | हानाभ्याम् | हानेभ्यः |
| पञ्चमी | हानात् / हानाद् | हानाभ्याम् | हानेभ्यः |
| षष्ठी | हानस्य | हानयोः | हानानाम् |
| सप्तमी | हाने | हानयोः | हानेषु |
| सम्बोधन | हे हान | हे हाने | हे हानानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, आत्मनेपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | जिहीते | जिहाते | जिहते |
| मध्यम | जिहीषे | जिहाथे | जिहीध्वे |
| उत्तम | जिहे | जिहीवहे | जिहीमहे |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट् (आत्मने.): जिहीते · लिट् (आत्मने.): जहे · लुट् (आत्मने.): हाता · लृट् (आत्मने.): हास्यते · लोट् (आत्मने.): जिहीताम् · लङ् (आत्मने.): अजिहीत · विधिलिङ् (आत्मने.): जिहीत · आशीर्लिङ् (आत्मने.): हासीष्ट · लुङ् (आत्मने.): अहास्त · लृङ् (आत्मने.): अहास्यत
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: हान · ण्वुल्: हायकः · तृच्: हाता · यत्: हेयः · तव्य: हातव्यः · अनीयर्: हानीयः · क्त: हानः · क्तवतु: हानवान् · शानच्: जिहानः · क्त्वा: हात्वा · ल्यप्: प्रहाय · तुमुन्: हातुम् · णमुल्: हायम् · घञ्: हायः · क्तिन्: हाति · क्वसु: जहिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| सः | सस् धातु (अदादिगण, परस्मैपद) — लङ् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन (माङ्योग में अट्-आगम का अभाव — न माङ्योगे) 📚 अन्य सम्भावना: सा (पुं.) — षष्ठी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: सै + अच् | तद् (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
| हान | हान (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: हा + क्त 📚 अन्य सम्भावना: हान (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: हा + क्त |
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| सस् 📚 | cl. 2. P. (Dhātup. xxiv, 70) सस्ति (in TS. also ससस्ति and in VS. स… | 🔵🟣 |
| हान 📚 | पु ^१ संज्ञा स्त्री॰ दे॰ 'हानि' | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| सोहान | सः + हान | विसर्ग → उ (हशि च) | हशि च (६.१.११४) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड