॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: स्मरण करना, याद करना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: आध्याने
अंग्रेज़ी: to remember,to recollect,to think upon,to recite mentally,to memorize
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | स्मरत् / स्मरद् | स्मरती | स्मरन्ति |
| द्वितीया | स्मरत् / स्मरद् | स्मरती | स्मरन्ति |
| तृतीया | स्मरता | स्मरद्भ्याम् | स्मरद्भिः |
| चतुर्थी | स्मरते | स्मरद्भ्याम् | स्मरद्भ्यः |
| पञ्चमी | स्मरतः | स्मरद्भ्याम् | स्मरद्भ्यः |
| षष्ठी | स्मरतः | स्मरतोः | स्मरताम् |
| सप्तमी | स्मरति | स्मरतोः | स्मरत्सु |
| सम्बोधन | हे स्मरत् / हे स्मरद् | हे स्मरती | हे स्मरन्ति |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | स्मरति | स्मरतः | स्मरन्ति |
| मध्यम | स्मरसि | स्मरथः | स्मरथ |
| उत्तम | स्मरामि | स्मरावः | स्मरामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: स्मरति · लिट्: सस्मार · लुट्: स्मर्ता · लृट्: स्मरिष्यति · लोट्: स्मरतात् · लङ्: अस्मरत् · विधिलिङ्: स्मरेत् · आशीर्लिङ्: स्मर्यात् · लुङ्: अस्मार्षीत् · लृङ्: अस्मरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: स्मरण · ण्वुल्: स्मारकः · तृच्: स्मर्ता · ण्यत्: स्मार्यः · तव्य: स्मर्तव्यः · अनीयर्: स्मरणीयः · क्त: स्मृतः · क्तवतु: स्मृतवान् · शतृ: स्मरन् · स्य-शतृ: स्मरिष्यन् · क्त्वा: स्मृत्वा · ल्यप्: प्रस्मृत्य · तुमुन्: स्मर्तुम् · णमुल्: स्मारम् · घञ्: स्मारः · क्तिन्: स्मृति · क्वसु: सस्मृवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| स्मरता | स्मरत् (नपुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: स्मृ + शतृ 📚 अन्य सम्भावना: स्मरत् (पुं.) — तृतीया विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: स्मृ + शतृ | स्मरता (स्त्री.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन |
स्मरता 📚 ➤ स्मरण करना, याद करना (वर्तमानकालिक कृदन्त (परस्मैपद))
संस्कृत: आध्याने
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| स्मरत् 📚 | सीधा मूल रूप नहीं मिला — 📚 छूकर निकटतम शब्द देखें |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड