॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: देना, यज्ञ करना, खाना, लेना, भक्षण करना, ग्रहण करना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: दानादानयोः आदाने प्रीणने च
अंग्रेज़ी: to be offered, with fire, sacrificial, W.
व्युत्पत्ति: हु + अनीयर् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | हवनीयः | हवनीयौ | हवनीयाः |
| द्वितीया | हवनीयम् | हवनीयौ | हवनीयान् |
| तृतीया | हवनीयेन | हवनीयाभ्याम् | हवनीयैः |
| चतुर्थी | हवनीयाय | हवनीयाभ्याम् | हवनीयेभ्यः |
| पञ्चमी | हवनीयात् / हवनीयाद् | हवनीयाभ्याम् | हवनीयेभ्यः |
| षष्ठी | हवनीयस्य | हवनीययोः | हवनीयानाम् |
| सप्तमी | हवनीये | हवनीययोः | हवनीयेषु |
| सम्बोधन | हे हवनीय | हे हवनीयौ | हे हवनीयाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | जुहोति | जुहुतः | जुह्वति |
| मध्यम | जुहोषि | जुहुथः | जुहुथ |
| उत्तम | जुहोमि | जुहुवः | जुहुमः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: जुहोति · लिट्: जुहवाञ्चकार · लुट्: होता · लृट्: होष्यति · लोट्: जुहुतात् · लङ्: अजुहोत् · विधिलिङ्: जुहुयात् · आशीर्लिङ्: हूयात् · लुङ्: अहौषीत् · लृङ्: अहोष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: हवन · ण्वुल्: हावकः · तृच्: होता · यत्: हव्यः · ण्यत्: हाव्यः · तव्य: होतव्यः · अनीयर्: हवनीयः · क्त: हुतः · क्तवतु: हुतवान् · शतृ: जुह्वत्/जुह्वद् · स्य-शतृ: होष्यन् · क्त्वा: हुत्वा · ल्यप्: प्रहुत्य · तुमुन्: होतुम् · णमुल्: हावम् · क्तिन्: हुति · क्वसु: जुहवाम्बभूवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| हवनीयः | हवनीय (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: हु + अनीयर् 📚 |
हवनीयः 📚 ➤ देना, यज्ञ करना, खाना, लेना, भक्षण करना, ग्रहण करना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: दानादानयोः आदाने प्रीणने च
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| हवनीय 📚 | जो हवन के योग्य हो । जिसे आहुति के रूप में अग्नि में डालना हो | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड