॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: बलबोधक निपात जो पूर्ववर्ती शब्द पर बल देता है, इसका अर्थ है ‘सचमुच’ यथार्थ में निश्चय ही आदि, परन्तु कभी कभी इसका उपयोग बिना किसी विशेष अर्थ को प्रकट किये केवल पादपूर्ति के निमित्त भी किया जाता है, विशेष कर वैदिक साहित्य में
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अर्थ: स्तुति करना, प्रार्थना करना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: स्तुतौ · पर्याय: प्रत्यग्र, अभिनव, नवीन, नूतन, नव
अंग्रेज़ी: to praise, to worship
व्युत्पत्ति: नव +यत् (तद्धितान्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | नव्यः | नव्यौ | नव्याः |
| द्वितीया | नव्यम् | नव्यौ | नव्यान् |
| तृतीया | नव्येन | नव्याभ्याम् | नव्यैः |
| चतुर्थी | नव्याय | नव्याभ्याम् | नव्येभ्यः |
| पञ्चमी | नव्यात् / नव्याद् | नव्याभ्याम् | नव्येभ्यः |
| षष्ठी | नव्यस्य | नव्ययोः | नव्यानाम् |
| सप्तमी | नव्ये | नव्ययोः | नव्येषु |
| सम्बोधन | हे नव्य | हे नव्यौ | हे नव्याः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | नौति | नुतः | नुवन्ति |
| मध्यम | नौषि | नुथः | नुथ |
| उत्तम | नौमि | नुवः | नुमः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: नौति · लिट्: नुनाव · लुट्: नविता · लृट्: नविष्यति · लोट्: नुतात् · लङ्: अनौत् · विधिलिङ्: नुयात् · आशीर्लिङ्: नूयात् · लुङ्: अनावीत् · लृङ्: अनविष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: नवन · ण्वुल्: नावकः · तृच्: नविता · यत्: नव्यः · ण्यत्: नाव्यः · तव्य: नवितव्यः · अनीयर्: नवनीयः · क्त: नुतः · क्तवतु: नुतवान् · शतृ: नुवन् · स्य-शतृ: नविष्यन् · क्त्वा: नुत्वा · ल्यप्: प्रणुत्य · तुमुन्: नवितुम् · णमुल्: नावम् · क्तिन्: नुति · क्वसु: नुनुवान्
ह 📚 ➤ बलबोधक निपात जो पूर्ववर्ती शब्द पर बल देता है, इसका अर्थ है ‘सचमुच’ यथार्थ में निश्चय ही आदि, परन्तु कभी कभी इसका उपयोग बिना किसी विशेष अर्थ को प्रकट किये केवल पादपूर्ति के निमित्त भी किया जाता है, विशेष कर वैदिक साहित्…
आनव्य 📚 ➤ स्तुति करना, प्रार्थना करना (विध्यर्थक कृदन्त)
संस्कृत: स्तुतौ · पर्याय: प्रत्यग्र, अभिनव, नवीन, नूतन, नव
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| नव्य 📚 | नया । नवीन । नूतन । ताजा | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| नव्य |
नया (३.१.७६) — प्रत्यग्र, अभिनव, नवीन, नूतन, नव |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| हानव्य | ह + आनव्य | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड