🕉️ 28 October 2026, Wednesday · 07:40:01 PM · CDSHARMA.IN

🕉️ श्लोकार्थ-बोधिनी

॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण

मार्जयतु

लम्बा गद्य (४००० अक्षर तक) भी लिख सकते हैं — वाक्य-वार विश्लेषण होगा। एक शब्द लिखने पर उसका अर्थ, सभी सम्भावित रूप, और पूरी शब्दरूप/धातुरूप तालिका दिखेगी।

🔎 पहचाना गया: एक शब्द

🔔 मूलशब्दः

हिंसति

🌸 पदच्छेदः स्वचालित

हिंसति

"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद

📖 शब्दकोशः — शब्द का पूर्ण परिचय कोश-आधारित

हिंसति

अर्थ: हिंसा करना, मारना

संस्कृत: हिंसायाम्

अंग्रेज़ी: to kill, to destroy, to irritate, to cause pain

सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):

  1. हिंस् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
  2. हिंसती (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: हिंस् + शतृ
  3. हिंसता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · तद्धित: हिंस + तल् (भाववाचक)
  4. हिंसत् (नपुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: हिंस् + शतृ
  5. हिंसत् (पुं.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: हिंस् + शतृ

  📘 धातु-रूपावली में सभी लकार

धातुरूप — हिंस् (चुरादिगण) · अर्थ: हिंसा करना, मारना (हिंसायाम्)

लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):

पुरुषएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमहिंसति / हिंसयतिहिंसतः / हिंसयतःहिंसन्ति / हिंसयन्ति
मध्यमहिंसयसि / हिंससिहिंसथः / हिंसयथःहिंसथ / हिंसयथ
उत्तमहिंसयामि / हिंसामिहिंसयावः / हिंसावःहिंसयामः / हिंसामः

दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: हिंसति · लट् (आत्मने.): हिंसयते · लिट्: जिहिंस · लिट् (आत्मने.): हिंसयाञ्चक्रे · लुट्: हिंसयिता · लुट् (आत्मने.): हिंसयिता · लृट्: हिंसयिष्यति · लृट् (आत्मने.): हिंसयिष्यते · लोट्: हिंसतात् · लोट् (आत्मने.): हिंसयताम् · लङ्: अहिंसत् · लङ् (आत्मने.): अहिंसयत · विधिलिङ्: हिंसयेत् · विधिलिङ् (आत्मने.): हिंसयेत · आशीर्लिङ्: हिंस्यात् · आशीर्लिङ् (आत्मने.): हिंसयिषीष्ट · लुङ्: अजिहिंसत् · लुङ् (आत्मने.): अजिहिंसत · लृङ्: अहिंसयिष्यत् · लृङ् (आत्मने.): अहिंसयिष्यत

प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: हिंसन · ण्वुल्: हिंसकः · तृच्: हिंसिता · यत्: हिंस्यः · ण्यत्: हिंस्यः · तव्य: हिंसितव्यः · अनीयर्: हिंसनीयः · क्त: हिंसितः · क्तवतु: हिंसितवान् · शतृ: हिंसन् · स्य-शतृ: हिंसिष्यन् · शानच्: हिंसयमानः · क्त्वा: हिंसित्वा · ल्यप्: प्रहिंस्य · तुमुन्: हिंसितुम् · णमुल्: हिंसम् · घञ्: हिंसः · क्तिन्: हिंस्ति · क्वसु: जिहिंस्वान्

🌹 पदपरिचयः स्वचालित

पदम्विवरणम्
हिंसतिहिंस् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन
अन्य सम्भावना: हिंसती (स्त्री.) — सम्बोधन, एकवचन · कृदन्त: हिंस् + शतृ | हिंसता (स्त्री.) — सप्तमी विभक्ति, एकवचन · तद्धित: हिंस + तल् (भाववाचक)

🌷 पदार्थः कोश-आधारित

हिंसति ➤ हिंसा करना, मारना
संस्कृत: हिंसायाम्

📚 अमरकोश-सम्बन्धः अमरकोश

इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।

⚙️ व्याकरणम् स्वचालित

❖ सन्धिः

इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।

❖ समासः

कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।

❖ कृदन्तः

कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।

❖ तद्धितान्तः

कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।

विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड

⚑ कोई विश्लेषण गलत लगा? सूचित करें — इससे साधन सुधरता है
यह साधन कैसे काम करता है: सब कुछ इसी वेबसाइट के सर्वर पर होता है — कोई बाहरी API/AI नहीं, आपका श्लोक कहीं भेजा या सहेजा नहीं जाता। पदच्छेद पाणिनीय सन्धि-नियमों के उल्टे प्रयोग से, पदपरिचय लगभग ७.५ लाख शब्द-रूपों व १.२ लाख प्रातिपदिकों के कोश से, अर्थ आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश व अमरकोश से, और अन्वय विभक्ति-क्रम के नियमों से बनता है। स्वचालित होने से कहीं-कहीं विकल्प गलत चुना जा सकता है (हर पद के "अन्य सम्भावना" देखें); श्रीमद्भागवत के श्लोकों पर साइट की जाँची हुई टीका दिखती है।
शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com (शब्दरूप, धातुरूप, आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश, अमरकोश) · सूत्र-लिंक: लघुसिद्धान्तकौमुदी।
💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें