॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: गिरना, दूर हटना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: कौटिल्ये
अंग्रेज़ी: to fall off, to move away, to retract
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | हूर्णः | हूर्णौ | हूर्णाः |
| द्वितीया | हूर्णम् | हूर्णौ | हूर्णान् |
| तृतीया | हूर्णेन | हूर्णाभ्याम् | हूर्णैः |
| चतुर्थी | हूर्णाय | हूर्णाभ्याम् | हूर्णेभ्यः |
| पञ्चमी | हूर्णात् / हूर्णाद् | हूर्णाभ्याम् | हूर्णेभ्यः |
| षष्ठी | हूर्णस्य | हूर्णयोः | हूर्णानाम् |
| सप्तमी | हूर्णे | हूर्णयोः | हूर्णेषु |
| सम्बोधन | हे हूर्ण | हे हूर्णौ | हे हूर्णाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | हूर्छति | हूर्छतः | हूर्छन्ति |
| मध्यम | हूर्छसि | हूर्छथः | हूर्छथ |
| उत्तम | हूर्छामि | हूर्छावः | हूर्छामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: हूर्छति · लिट्: जुहूर्छ · लुट्: हूर्छिता · लृट्: हूर्छिष्यति · लोट्: हूर्छतात् · लङ्: अहूर्छत् · विधिलिङ्: हूर्छेत् · आशीर्लिङ्: हूर्छ्यात् · लुङ्: अहूर्छीत् · लृङ्: अहूर्छिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: हूर्छन · ण्वुल्: हूर्छकः · तृच्: हूर्छिता · ण्यत्: हूर्छ्यः · तव्य: हूर्छितव्यः · अनीयर्: हूर्छनीयः · क्त: हूर्णः · क्तवतु: हूर्णवान् · शतृ: हूर्छन् · स्य-शतृ: हूर्छिष्यन् · क्त्वा: हूर्छित्वा · ल्यप्: प्रहूर्छ्य · तुमुन्: हूर्छितुम् · णमुल्: हूर्छम् · घञ्: हूर्छः · क्तिन्: हूर्ति · क्वसु: जुहूर्छ्वान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| हूर्णः | हूर्ण (पुं.) — प्रथमा विभक्ति, एकवचन · कृदन्त: हूर्छ् + क्त 📚 |
हूर्णः 📚 ➤ गिरना, दूर हटना (भूतकालिक कर्मणि कृदन्त (निष्ठा))
संस्कृत: कौटिल्ये
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| हूर्ण 📚 | or हूर्ण, mfn. (p.p.) gone crookedly Gr | 🔵 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
इस श्लोक में शब्दों के भीतर कोई सन्धि नहीं पहचानी गई।
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड