कर्मवत् कर्मणा तुल्यक्रियः ॥
अनुवृत्ति/अधिकार: कर्तरि, प्रत्ययः, परश्च, आद्युदात्तश्च, धातोः
वृत्तिः
कर्मस्थया क्रियया तुल्यक्रियः कर्ता कर्मवत्स्यात् । कार्यातिदेशोऽयम् । तेन यगात्मनेपदचिण्चिण्वदिटः स्युः । पच्यते फलम् । भिद्यते काष्ठम् । अपाचि । अभेदि । भावे । भिद्यते काष्ठेन ॥ इति कर्मकर्तृप्रक्रिया ॥
हिन्दी अनुवाद
कर्म में स्थित क्रिया के समान क्रिया वाला कर्ता कर्म के समान होता है। यह कार्यातिदेश है; अतः यक्, आत्मनेपद, चिण्, चिण्वदिट् होते हैं। पच्यते फलम्, भिद्यते काष्ठम्, अपाचि, अभेदि। भाव में — भिद्यते काष्ठेन। (कर्मकर्तृ प्रक्रिया समाप्त।)
सरल व्याख्या
जब कर्म स्वयं ही कर्ता बन जाए (फल अपने आप पकता है, लकड़ी अपने आप फटती है) — तब भी कर्मवाच्य जैसे रूप: पच्यते फलम् (फल पकता है)।