🕉️ 21 November 2026, Saturday · 11:02:16 PM · CDSHARMA.IN

📗 शब्द-रूपावली

किसी भी संस्कृत शब्द के आठों विभक्तियों व तीनों वचनों के रूप — मूल शब्द या कोई भी रूप (जैसे रामेण, मत्याः, तस्य) लिखें

लिङ्ग:

अष्ट (पुंलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअष्टःअष्टौअष्टाः
द्वितीयाअष्टम्अष्टौअष्टान्
तृतीयाअष्टेनअष्टाभ्याम्अष्टैः
चतुर्थीअष्टायअष्टाभ्याम्अष्टेभ्यः
पञ्चमीअष्टात् / अष्टाद्अष्टाभ्याम्अष्टेभ्यः
षष्ठीअष्टस्यअष्टयोःअष्टानाम्
सप्तमीअष्टेअष्टयोःअष्टेषु
सम्बोधनहे अष्टहे अष्टौहे अष्टाः

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अष्ट (नपुंसकलिङ्ग)

शब्दरूप

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमाअष्टम्अष्टेअष्टानि
द्वितीयाअष्टम्अष्टेअष्टानि
तृतीयाअष्टेनअष्टाभ्याम्अष्टैः
चतुर्थीअष्टायअष्टाभ्याम्अष्टेभ्यः
पञ्चमीअष्टात् / अष्टाद्अष्टाभ्याम्अष्टेभ्यः
षष्ठीअष्टस्यअष्टयोःअष्टानाम्
सप्तमीअष्टेअष्टयोःअष्टेषु
सम्बोधनहे अष्टहे अष्टेहे अष्टानि

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अष्टन् (पुंलिङ्ग)

आठ

🔎 आपका लिखा रूप अष्ट = प्रथमा विभक्ति, बहुवचन (रंगीन खाना)

विभक्तिएकवचनद्विवचनबहुवचन
प्रथमा——अष्ट / अष्टौ
द्वितीया——अष्ट / अष्टौ
तृतीया——अष्टभिः / अष्टाभिः
चतुर्थी——अष्टभ्यः / अष्टाभ्यः
पञ्चमी——अष्टभ्यः / अष्टाभ्यः
षष्ठी——अष्टानाम्
सप्तमी——अष्टसु / अष्टासु

ⓘ सर्वनाम/संख्या शब्दों का सम्बोधन नहीं होता।

अर्थ: आठ
संस्कृत: अष्ट
English: Eight

प्रतिमान-आधारित रूप शब्द के प्रतिमान (paradigm) से स्वतः बने हैं — दुर्लभ/अनियमित शब्दों में किसी व्याकरण-ग्रन्थ से मिलान कर लें।

अकारान्त पुंलिङ्ग

आकारान्त स्त्रीलिङ्ग

इकारान्त

ईकारान्त / ऊकारान्त

उकारान्त

ऋकारान्त / ओकारान्त

अकारान्त नपुंसकलिङ्ग

हलन्त (व्यञ्जनान्त)

सर्वनाम

संख्यावाचक

ⓘ नियमित शब्दों के रूप प्रतिमान से स्वतः बनते हैं (शब्द-डेटा साभार: ashtadhyayi.com); सर्वनाम, संख्या व अनियमित शब्दों (पति, सखि, पथिन्, पुंस् आदि) की तालिकाएँ हाथ से जाँची गयी हैं। अर्थ — आप्टे संस्कृत-हिन्दी कोश; पर्याय — अमरकोश। धातुओं के रूप हेतु धातु-रूपावली, किसी श्लोक के विश्लेषण हेतु श्लोकार्थ-बोधिनी।

💬 ज्योतिषीय प्रश्न पूछें