॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जल्दी,शीघ्र
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अर्थ: ‘खराबी’, ह्रास, अवमूल्यन, पाप, भर्त्सना, ओछापन, अभाव, त्रुटि आदि भावों को संकेत करने वाला उपसर्ग;
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अर्थ: रोगी होना, बीमार होना
संस्कृत: रुजायाम्
अंग्रेज़ी: to be ill
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लोट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | ऊषतात् / ऊषताद् / ऊषतु | ऊषताम् | ऊषन्तु |
| मध्यम | ऊष / ऊषतात् / ऊषताद् | ऊषतम् | ऊषत |
| उत्तम | ऊषाणि | ऊषाव | ऊषाम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: ऊषति · लिट्: ऊषाञ्चकार · लुट्: ऊषिता · लृट्: ऊषिष्यति · लोट्: ऊषतात् · लङ्: औषत् · विधिलिङ्: ऊषेत् · आशीर्लिङ्: ऊष्यात् · लुङ्: औषीत् · लृङ्: औषिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: ऊषण · ण्वुल्: ऊषकः · तृच्: ऊषिता · ण्यत्: ऊष्यः · तव्य: ऊषितव्यः · अनीयर्: ऊषणीयः · क्त: ऊषितः · क्तवतु: ऊषितवान् · शतृ: ऊषन् · स्य-शतृ: ऊषिष्यन् · क्त्वा: ऊषित्वा · ल्यप्: प्रोष्य · तुमुन्: ऊषितुम् · णमुल्: ऊषम् · घञ्: ऊषः · क्तिन्: ऊष्टि · क्वसु: ऊषाम्बभूवान्
अम् 📚 ➤ जल्दी,शीघ्र
कु 📚 ➤ ‘खराबी’, ह्रास, अवमूल्यन, पाप, भर्त्सना, ओछापन, अभाव, त्रुटि आदि भावों को संकेत करने वाला उपसर्ग;
ऊष 📚 ➤ रोगी होना, बीमार होना
संस्कृत: रुजायाम्
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अम् 📚 | ind. quickly, a little, (g. चादि, q.v.) | 🔵🟣🟢🟤 |
| कु 📚 | उप एक उपसर्ग जो संज्ञा के पहले लगकर विशेषण का काम देता है । जिस शब्द क… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| ऊष 📚 | ऊसर भूमि । रेहवाली भूमि | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| अंकूष | अम् + कु | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
| अंकूष | कु + ऊष | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई कृदन्त पद नहीं पहचाना गया।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड