॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जल्दी,शीघ्र
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अर्थ: धार करवानेवाला, छिलवानेवाला
संस्कृत: तक्षयति सः
अंग्रेज़ी: One who enables someone to sharpen or peel
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अर्थ: जाना, संपादन करना, प्राप्त करना, मिलाना, पहुंचना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: गतिप्रापणयोः
अंग्रेज़ी: to go, to obtain, to reach
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका 📘 धातु-रूपावली में सभी लकार
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | अरणम् | अरणे | अरणानि |
| द्वितीया | अरणम् | अरणे | अरणानि |
| तृतीया | अरणेन | अरणाभ्याम् | अरणैः |
| चतुर्थी | अरणाय | अरणाभ्याम् | अरणेभ्यः |
| पञ्चमी | अरणात् / अरणाद् | अरणाभ्याम् | अरणेभ्यः |
| षष्ठी | अरणस्य | अरणयोः | अरणानाम् |
| सप्तमी | अरणे | अरणयोः | अरणेषु |
| सम्बोधन | हे अरण | हे अरणे | हे अरणानि |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
लट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | ऋच्छति | ऋच्छतः | ऋच्छन्ति |
| मध्यम | ऋच्छसि | ऋच्छथः | ऋच्छथ |
| उत्तम | ऋच्छामि | ऋच्छावः | ऋच्छामः |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: ऋच्छति · लिट्: आर · लुट्: अर्ता · लृट्: अरिष्यति · लोट्: ऋच्छतात् · लङ्: आर्च्छत् · विधिलिङ्: ऋच्छेत् · आशीर्लिङ्: अर्यात् · लुङ्: आर्षीत् · लृङ्: आरिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अरण · ण्वुल्: आरकः · तृच्: अर्ता · यत्: अर्यः · ण्यत्: आर्यः · तव्य: अर्तव्यः · अनीयर्: अरणीयः · क्त: ऋतः · क्तवतु: ऋतवान् · शतृ: ऋच्छन् · स्य-शतृ: अरिष्यन् · क्त्वा: ऋत्वा · ल्यप्: प्रार्त्य · तुमुन्: अर्तुम् · णमुल्: आरम् · घञ्: आरः · क्तिन्: ऋति · क्वसु: अरिवान्
अम् 📚 ➤ जल्दी,शीघ्र
तक् 📚 ➤ धार करवानेवाला, छिलवानेवाला
संस्कृत: तक्षयति सः
अरण 📚 ➤ जाना, संपादन करना, प्राप्त करना, मिलाना, पहुंचना (भाववाचक/करणवाचक कृदन्त)
संस्कृत: गतिप्रापणयोः
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अम् 📚 | ind. quickly, a little, (g. चादि, q.v.) | 🔵🟣🟢🟤 |
| तक्ष् 📚 | cl. 1. P. ˚क्षति (ep. also Ā. impf. तक्षत्, अतक्षत्, RV.; rarely cl.… | 🔵🟣 |
| अरण 📚 | † संज्ञा पुं॰ दे॰ 'अरण्य' | 🟠🔵🟣🟢 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
इस शब्द के प्रातिपदिक अमरकोश की पर्याय-सूची में नहीं मिले (क्रिया, अव्यय, सर्वनाम व नाम प्रायः अमरकोश में नहीं होते)।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| अंतकरण | अम् + तक् | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
| अंतकरण | तक् + अरण | हल्-अच् संयोग | — |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.१ सेकण्ड