॥ श्लोकानां विश्लेषिका ॥ — पदच्छेद, पदपरिचय, पदार्थ, अन्वय, भावार्थ व व्याकरण
"+" = एक ही लिखित शब्द के भीतर सन्धि-विच्छेद · डैश (-) वाले = समास का पूर्वपद
अर्थ: जल्दी,शीघ्र
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
अव्यय — इसके रूप विभक्ति/वचन से नहीं बदलते।
अर्थ: जलाने वाला, तपाने वाला, तपा कर समाप्त करने वाला
संस्कृत: ग्रीष्मऋतुः · पर्याय: ऊष्मक, निदाघ, उष्णोपगम, उष्ण, ऊष्मागम
व्युत्पत्ति: तप्+अच् (कृदन्त)
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
📗 शब्द-रूपावली में पूरी तालिका
| विभक्ति | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथमा | तपः | तपौ | तपाः |
| द्वितीया | तपम् | तपौ | तपान् |
| तृतीया | तपेन | तपाभ्याम् | तपैः |
| चतुर्थी | तपाय | तपाभ्याम् | तपेभ्यः |
| पञ्चमी | तपात् / तपाद् | तपाभ्याम् | तपेभ्यः |
| षष्ठी | तपस्य | तपयोः | तपानाम् |
| सप्तमी | तपे | तपयोः | तपेषु |
| सम्बोधन | हे तप | हे तपौ | हे तपाः |
रंगीन खाना = आपका लिखा रूप। रूप प्रतिमान (paradigm) से बने हैं; कुछ शब्दों के वैकल्पिक/आर्ष रूप भिन्न हो सकते हैं।
अर्थ: भूषित करना, निवारण करना, पूरा करना
संस्कृत: भूषणपर्याप्तिवारणेषु
अंग्रेज़ी: to decorate, to satisfy, to fulfill, to get rid of, to complete
सम्भावित विश्लेषण (सबसे सम्भावित पहले):
लिट् लकार, परस्मैपद (कर्तरि):
| पुरुष | एकवचन | द्विवचन | बहुवचन |
|---|---|---|---|
| प्रथम | आल | आलतुः | आलुः |
| मध्यम | आलिथ | आलथुः | आल |
| उत्तम | आल | आलिव | आलिम |
दसों लकार (प्रथम पुरुष, एकवचन): लट्: अलति · लिट्: आल · लुट्: अलिता · लृट्: अलिष्यति · लोट्: अलतात् · लङ्: आलत् · विधिलिङ्: अलेत् · आशीर्लिङ्: अल्यात् · लुङ्: आलीत् · लृङ्: आलिष्यत्
प्रमुख कृदन्त: ल्युट्: अलन · ण्वुल्: आलकः · तृच्: अलिता · ण्यत्: आल्यः · तव्य: अलितव्यः · अनीयर्: अलनीयः · क्त: अलितः · क्तवतु: अलितवान् · शतृ: अलन् · स्य-शतृ: अलिष्यन् · क्त्वा: अलित्वा · ल्यप्: प्राल्य · तुमुन्: अलितुम् · णमुल्: आलम् · घञ्: आलः · क्तिन्: अल्ति · क्वसु: आलिवान्
| पदम् | विवरणम् |
|---|---|
| अम् | अव्ययम् 📚 |
| तप | तप (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन 📚 (व्युत्पत्ति: तप् + अच्) अन्य सम्भावना: तप् धातु (चुरादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन | तप् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लोट् लकार, मध्यम पुरुष, एकवचन |
| आल | अल् धातु (भ्वादिगण, परस्मैपद) — लिट् लकार, प्रथम पुरुष, एकवचन 📚 अन्य सम्भावना: आल (नपुं.) — सम्बोधन, एकवचन | आल (पुं.) — सम्बोधन, एकवचन |
अम् 📚 ➤ जल्दी,शीघ्र
तप 📚 ➤ जलाने वाला, तपाने वाला, तपा कर समाप्त करने वाला
संस्कृत: ग्रीष्मऋतुः · पर्याय: ऊष्मक, निदाघ, उष्णोपगम, उष्ण, ऊष्मागम
आल 📚 ➤ भूषित करना, निवारण करना, पूरा करना
संस्कृत: भूषणपर्याप्तिवारणेषु
| शब्द | संक्षिप्त अर्थ | कोश |
|---|---|---|
| अम् 📚 | ind. quickly, a little, (g. चादि, q.v.) | 🔵🟣🟢🟤 |
| तप 📚 | शरीर को कष्ट देने वाले वे व्रत और नियम आदि जो चित्त को शुद्ध और विषयों… | 🟠🔵🟣🟢🟤 |
| अल् 📚 | cl. 1. P. अलति, to adorn, L.; to be competent or able, L.; to prevent,… | 🔵🟣 |
ⓘ शब्द छूने पर हिन्दी शब्दसागर, मोनियर-विलियम्स, आप्टे, वाचस्पत्यम् व शब्दकल्पद्रुम — पाँचों कोशों का पूरा अर्थ, व्युत्पत्ति, उद्धरण व पर्याय यहीं खुलेंगे। · उमा संस्कृत-हिन्दी महाशब्दकोश ↗
| शब्द | अमरकोश — विषय, पर्याय |
|---|---|
| तप |
ग्रीष्म के नाम (१.४.२०) — ग्रीष्म, ऊष्मक, निदाघ, उष्णोपगम, उष्ण, ऊष्मागम ब्रह्म (नपुं॰) (३.३.१२२) — वेद, परम |
ⓘ विषय पर क्लिक करें — अमरकोश का वह मूल श्लोक अन्वय, अनुवाद व भावार्थ सहित खुलेगा; शब्द पर क्लिक करें — शब्द-रूपावली।
| पदम् | विच्छेदः | सन्धि | सूत्रम् |
|---|---|---|---|
| अंतपाल | अम् + तप | अनुस्वार | मोऽनुस्वारः (८.३.२३) |
| अंतपाल | तप + आल | दीर्घ | अकः सवर्णे दीर्घः (६.१.१०१) |
कोई समस्त पद नहीं पहचाना गया (या पूरा सामासिक शब्द कोश में सीधे मिल गया)।
कोई तद्धितान्त पद नहीं पहचाना गया।
विश्लेषण-समय: ०.२ सेकण्ड